İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Tarifler

Zeytinyağı ile Hamur İşleri: Tereyağı Yerine Kullanım Oranları

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Zeytinyağı ile Hamur İşleri: Tereyağı Yerine Kullanım Oranları

Tereyağı bittiğinde ya da hamur işini daha hafif bir yağla yapmak istediğinizde akla ilk gelen soru şudur: zeytinyağlı hamur işi aynı kıvamı verir mi? Verir, ama oranı doğru tutarsanız. Bu yazıda tereyağından zeytinyağına geçişin hesabını, börek, poğaça ve kurabiyede gramajları ve hamurun neden bazen sertleştiğini anlatıyoruz.

Kısaca

Tereyağı yerine zeytinyağı kullanırken yağ miktarını yaklaşık dörtte üç oranında alın; yani 100 g tereyağı için yaklaşık 75-80 ml zeytinyağı. Tuzlu hamurlarda meyvemsi, tatlılarda hafif aromalı yağ seçin. Hamuru fazla yoğurmamak yumuşaklığı korur.

Hamurda zeytinyağı neden tercih edilir?

Tereyağı katı, zeytinyağı sıvıdır; bu fark hamurun dokusuna yansır. Katı yağ hamur katmanlarının arasında küçük cepler bırakıp çıtır, gevrek bir yapı oluşturur. Sıvı yağ ise unu daha eşit sarar, hamuru yumuşak, nemli ve uzun süre taze tutar. Bu yüzden zeytinyağlı poğaça, ertesi gün de elastikliğini korurken kurabiyeler biraz daha dağılgan ve ince gevrek olur.

Bir de aroma meselesi vardır. Tereyağı sütümsü ve yuvarlak bir ton verir; zeytinyağı bitkisel, hafif acı ve meyvemsi bir iz bırakır. Peynirli, zeytinli ya da otlu tuzlu hamurlarda bu iz tatlıya göre çok daha rahat kabul edilir. Tatlı tarafta ise yağın aromasını bastırmayan sade bir sızma seçmek gerekir; bu konuyu zeytinyağlı tatlılar yazımızda ayrıntılı işledik.

Tereyağı yerine zeytinyağı oran tablosu

Tereyağı yaklaşık yüzde 80-82 yağ, geri kalanı su ve süt katısıdır. Zeytinyağı ise neredeyse tamamen yağdır. Bu yüzden eşit ölçü kullanırsanız hamur fazla yağlı olur. Aşağıdaki oranlar pratik bir başlangıç noktasıdır; unun cinsi ve hamurun nem düzeyi sonucu değiştirebilir.

Tereyağı miktarıYaklaşık zeytinyağıNot
50 g40 ml (yaklaşık 3 yemek kaşığı)Küçük tepsi poğaça
100 g75-80 ml (yaklaşık 5-6 yemek kaşığı)Kurabiye, kek
125 g100 ml (yarım su bardağı)Tuzlu poğaça, açma
250 g190-200 ml (yaklaşık 1 su bardağı)Büyük porsiyon ya da börek hamuru

Bu değerler ölçü bardaklarıyla ve yaklaşık hesaplanmıştır. Hamuru elinizde tutarak tartmak her zaman en güvenli yoldur: fazla yumuşak kalırsa bir yemek kaşığı un, kuru kalırsa bir yemek kaşığı süt ya da su ekleyin.

Tuzlu hamurlarda kullanım

Poğaça

Bir tepsi poğaça için kabaca 500 g un, 1 paket kuru maya, 1 su bardağı ılık süt ya da yoğurt, 100 ml zeytinyağı, 1 yumurta, 1 çay kaşığı tuz ve 1 çay kaşığı şeker kullanılır. Yağı en sona değil, unla karıştırma aşamasında ekleyin; hamur yağı daha iyi tutar. Yoğurulmuş hamuru 45 dakika mayalandırıp bezelere ayırın. Zeytinli poğaçada tuzu biraz kısın; ayrıntılı tarif için zeytinli poğaça tarifimize bakabilirsiniz.

Börek

Yufka ya da el açması börekte yağ iki ayrı yerde işlev görür: katlar arasındaki ince sürme ve üstüne dökülecek yağ-süt karışımı. Tepsi için yaklaşık yarım su bardağı zeytinyağı ile bir su bardağı süt, 2 yumurta karışımı yeterlidir. Tereyağlı bir böreğin çıtırlığı biraz daha yüksek olur; zeytinyağlıda ise çıtırlığı artırmak için üstüne dökmeden önce yağı biraz ısıtmak yardımcı olur.

Açma ve simit tarzı hamurlar

Yağlı hamurların dinlendirme süresini uzun tutun. Zeytinyağı hamuru ilk anda gevşek gösterebilir; 20 dakika dinlenince yapı toparlanır. Haşlanıp çıtırlanacak hamurlar için yağ miktarını biraz azaltın, çünkü fazla yağ kabuğun parlamasını ve kabarmasını engeller.

Zeytinyağlı hamur işi
Fotoğraf: Jahra Tasfia Reza · Pexels

Kurabiye ve kekte oranlar

Tatlı hamurlarda yağın aroması öne çıkar. Bu nedenle meyvemsi, hafif acı karakterli yağlar yerine daha yumuşak yapılı bir sızma seçmek, kurabiyede ve kekte daha dengeli sonuç verir. Yağın seçimi ve karakteri için zeytinyağıyla yemek pişirme yazısına bakabilirsiniz.

Basit bir kurabiye için 3 su bardağı un, yarım su bardağı toz şeker, yarım su bardağı (yaklaşık 100 ml) zeytinyağı, 1 yumurta, 1 çay kaşığı kabartma tozu ve yarım limonun kabuğu rendesi yeterlidir. Yağı şekerle iyice çırpın, yumurtayı ekleyin, unu azar azar katın. Hamur avucunuza yapışmayacak kıvama gelince fındık büyüklüğünde parçalar alıp tepsiye dizin. 170 derecede 15-18 dakika pişirin. Kurabiyeler fırından çıkınca yumuşak olur, soğuyunca sertleşir; bu yüzden erken çıkarmaktan çekinmeyin.

Zeytinyağlı kekte ise 1,5 su bardağı un için yarım su bardağı yağ yeterlidir. Yoğurt ya da süt eklendiğinde yağ miktarını biraz azaltabilirsiniz. Tuzlu kek tarafında zeytin ve peynirle başka bir yöne gitmek isterseniz zeytinli kek tarifimiz kullanışlıdır.

Hamur için hangi zeytinyağı seçilmeli?

Her hamura aynı yağ uymaz. Genel bir yaklaşım şudur: tuzlu hamurlarda gündelik naturel sızma, tatlı hamurlarda ise daha az baskın kokulu yağ. Fırın sıcaklığında yağın aroması hafifleyeceği için yüksek fiyatlı, çok aromatik yağları hamurda harcamak çoğu zaman gereksizdir; bu yağlar ekmek banma, salata gibi çiğ servislere daha uygundur. Günlük pişirme ve fırın için 2 litrelik naturel sızma zeytinyağı ya da daha geniş ailelerde 5 litrelik teneke naturel sızma yağ ekonomik bir seçim olabilir.

Geleneksel yöntemle üretilen yağların hamurda bıraktığı aroma farkını merak ediyorsanız taş baskı soğuk sıkma zeytinyağı küçük bir denemeye uygundur. Soğuk sıkım karakterli yağlar için soğuk sıkım gurme zeytinyağı da bir seçenektir. Yağların hangi pişirme yöntemine uyduğunu zeytinyağı ile kızartma yazısında bulabilirsiniz.

Fırın ve tava için gündelik yağ. Poğaçadan böreğe, kurabiyeden keke geniş kullanımda rahat bir seçim.

Naturel sızma zeytinyağını görün

Zeytinyağlı hamur için adımlar

  1. Malzemeleri oda sıcaklığına getirin. Soğuk yumurta ve süt yağın dağılmasını zorlaştırır.
  2. Yağı sıvılarla çırpın. Yağ, süt ve yumurtayı önce birlikte karıştırın; emülsiyon oluşunca una katın.
  3. Unu azar azar ekleyin. Kuru malzemeyi bir seferde değil, üç parçada katın.
  4. Az yoğurun. Yağlı hamuru fazla yoğurmak glutenin gerilmesine ve hamurun sertleşmesine yol açar.
  5. Dinlendirin. En az 20 dakika kapalı kapta bekletin.
  6. Fırını önceden ısıtın. Tuzlu poğaçalar için 180, kurabiyeler için 170 derece iyi bir başlangıçtır.
Fırın uyarısı

Fırın tepsisini çıkarırken eldiven kullanın ve yağlı tepsiyi kaygan zeminde taşımayın. Ayrıca yağlı hamur tepsiye yapışabilir; kâğıt kullanmak temizliği kolaylaştırır.

Sık karşılaşılan sorunlar

  • Hamur çok yağlı geldi: Yağ oranı yüksek olmuş olabilir; bir yemek kaşığı un ekleyip kısa süre yoğurun.
  • Poğaça sertleşti: Fazla yoğurma ya da çok sıcak fırın yaygın nedendir. Fırın sıcaklığını 10-15 derece düşürüp süreyi uzatın.
  • Kurabiye dağıldı: Yağ fazla ya da un az olmuştur. Hamuru buzdolabında yarım saat dinlendirin.
  • Yağ kokusu baskın: Daha yumuşak karakterli bir yağ deneyin ya da yağın bir kısmını sıvı yağla yarı yarıya değiştirin.
  • Börek çıtırlaşmadı: Üstü kapalı fırında pişirmek ya da pişmeden önce yağ-süt karışımını fazla dökmek buharlaştırır. Son beş dakika üstü açık bırakın.

Saklama ve son öneriler

Zeytinyağlı hamur işleri tereyağlılara göre daha uzun süre yumuşak kalır. Poğaçaları kapalı kapta oda sıcaklığında bir iki gün, buzdolabında biraz daha uzun saklayabilirsiniz; yeniden ısıtırken bir damla su serpip folyoyla kapatmak yumuşaklığı geri getirir. Yağın kendisini ise fırın yakınında değil, serin ve karanlıkta saklayın; zeytinyağı saklama rehberimiz bu konuda yol gösterir.

Zeytinyağı ile hamur işi yapmak, doğru oranla kolay ve hafif bir alışkanlıktır. Yağ aromasını beğenmezseniz oranı biraz düşürün, hamuru az yoğurun, dinlendirmeyi atlamayın. Zeytinli lezzetlere yönelmek isterseniz zeytinler kategorisinde poğaça ve kek için uygun çeşitleri, yağlar tarafında ise zeytinyağları kategorisini görebilirsiniz. Ekmek yapmak isteyenler için zeytinyağlı ekmek tarifi yeni bir başlangıç noktası olabilir.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Derwin Edwards tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Jahra Tasfia Reza tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Tereyağı yerine ne kadar zeytinyağı kullanılır?
Yaklaşık dörtte üç oranında kullanılır. Yani 100 g tereyağı yerine 75-80 ml zeytinyağı yeterlidir. Tereyağı su içerdiği için eşit ölçüde yağ koymak hamuru fazla yağlı yapar. Kıvamı elinizle kontrol edip gerekirse bir kaşık un ekleyin.
Zeytinyağı ile poğaça yumuşak olur mu?
Evet, sıvı yağ hamuru daha eşit sardığı için poğaça uzun süre yumuşak kalır. Yağı unla birlikte karıştırın, hamuru fazla yoğurmayın ve dinlendirin. Böylece ertesi gün de elastik ve nemli bir doku elde edersiniz.
Zeytinyağlı kurabiye nasıl yapılır?
Yaklaşık 3 su bardağı una yarım su bardağı zeytinyağı, yarım su bardağı şeker, bir yumurta ve kabartma tozu yeterlidir. Hamuru yumuşak kıvama getirip fındık büyüklüğünde parçalar alın ve 170 derecede 15-18 dakika pişirin.
Hamur işinde hangi zeytinyağı kullanılmalı?
Tuzlu hamurlarda gündelik naturel sızma zeytinyağı iyi çalışır. Tatlılarda daha az baskın kokulu bir yağ dengelidir. Çok aromatik ve pahalı yağları hamurda harcamak yerine çiğ servise ayırmak daha mantıklıdır. Hamurdaki yağ miktarı da etkiler.
Zeytinyağlı hamur neden sertleşir?
Çoğunlukla fazla yoğurma, az yağ ya da sıcak fırın nedendir. Hamuru kısa yoğurun, tarifteki yağı eksiltmeyin ve dinlendirin. Sert çıkan poğaçalar için fırın ısısını 10-15 derece düşürüp süreyi biraz uzatmak işe yarar.
Zeytinyağlı hamur işi buzdolabında ne kadar saklanır?
Kapalı kapta oda sıcaklığında bir iki gün, buzdolabında biraz daha uzun süre saklanabilir. İçinde peynir ya da et varsa buzdolabında saklamak daha güvenlidir. Yeniden ısıtırken bir damla su serpip folyoyla kapatın.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz
Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası