Zeytinyağlı ekmek tarifi arayanların çoğu aynı şeyi ister: dışı hafif çıtır, içi bulut gibi yumuşak, ertesi gün bile kurumayan bir somun. Bu yazıda mayalı hamuru evde, sıradan bir tepsi ve ev fırınıyla yoğuruyor; ölçüleri, dinlenme sürelerini ve zeytinyağının hamurdaki rolünü tek tek açıklıyoruz.
500 g un, 7 g instant maya, 10 g tuz, 300 ml ılık su ve 45 ml zeytinyağı ile bir büyük somun ya da iki küçük ekmek çıkar. Hamur iki kez mayalanır, yaklaşık 220 °C fırında 25-30 dakika pişer. Fırın markasına göre süre değişir; ilk ekmekte kontrol edin.
Zeytinyağlı ekmek malzemeleri
Ölçüler 1 büyük somun (yaklaşık 800 g pişmiş ağırlık) ya da 2 küçük ekmek içindir. Kupa ölçüsü yerine tartı kullanmak, ekmekte en büyük farkı yaratır; çünkü un kupayla sıkıştırılırsa hamur kuru kalır.
- 500 g ekmeklik ya da çok amaçlı un
- 7 g (bir paket) kuru instant maya; yaş maya kullanacaksanız 20-25 g
- 10 g ince tuz (yaklaşık 2 çay kaşığı)
- 1 çay kaşığı toz şeker, mayayı uyandırmak için
- 300 ml ılık su (parmakla dokunduğunuzda sıcak değil, ılık hissedilmeli)
- 3 yemek kaşığı (yaklaşık 45 ml) zeytinyağı, tepsiye ve üstüne ayrıca 1 yemek kaşığı
- İsteğe bağlı: kaba tuz, kekik ya da çörek otu
Ekmek için hangi zeytinyağı kullanılır?
Hamura giren yağ fırında bir miktar aromasını kaybeder, ama tamamen yok olmaz. Meyvemsi, orta yoğunlukta bir naturel sızma zeytinyağı hamurda hem yumuşaklık hem hafif bir zeytin kokusu bırakır. Günlük ekmek yapıyorsanız 1 litrelik naturel sızma zeytinyağı bu iş için pratik bir boydur.
Piştikten sonra dilimi daldıracağınız, üstüne gezdireceğiniz yağ ise ayrı bir tercih konusudur. Biber ve çimen notaları olan erken hasat zeytinyağı sıcak ekmeğe en çok yakışan yağlardandır; bu fark için zeytinyağı ve ekmek eşleşmesi yazımıza bakabilirsiniz. Hamur işlerinde yağın tereyağı yerine hangi oranlarda kullanıldığını ise zeytinyağı ile hamur işleri rehberinde anlattık.

Adım adım yapılışı
- Mayayı hazırlayın. 300 ml ılık suya şekeri ve mayayı ekleyin, 5-8 dakika bekleyin. Yüzeyde ince bir köpük oluşması mayanın canlı olduğunu gösterir; köpürmüyorsa maya eskimiş ya da su fazla sıcak olmuştur.
- Kuru malzemeyi karıştırın. Unu geniş bir kaba alın, tuzu kenara koyun. Tuzla maya doğrudan temas etmesin; uzun süre yan yana kalırsa mayanın gücünü azaltır.
- Hamuru birleştirin. Maya suyunu ve zeytinyağını unun ortasına dökün, çatalla karıştırıp hamur toplanınca eliniz ya da mutfak robotuyla 8-10 dakika yoğurun. Hamur elinize hafif yapışmalı ama ele dolanmamalı.
- İlk mayalanma. Hamuru yağlanmış kaba alın, üstünü örtün; ılık bir yerde 60-75 dakika bekletin. Hacmi yaklaşık iki katına çıkınca hazırdır.
- Şekil verin. Hamuru unlu tezgâha alıp havasını nazikçe bastırın, ister tek uzun somun ister iki küçük topak yapın. Yağlı kâğıt serili tepsiye yerleştirin.
- İkinci mayalanma. 30-40 dakika dinlendirin. Parmağınızla hafifçe bastırdığınızda iz yavaşça geri geliyorsa pişirmeye hazırdır.
- Pişirin. Fırın yaklaşık 220 °C'ye ısınırken ekmeğin üstüne bıçakla 2-3 çizik atın, yüzeye zeytinyağı sürün. Alt rafta 25-30 dakika pişirin; tabanına vurunca oyuk ses çıkarıyorsa hazırdır.
Verdiğimiz 220 °C ve 25-30 dakika yaklaşık bir değerdir. Fanlı fırında derceyi 15-20 °C düşürmek, ocak altı güçlü fırında ise ekmeği bir raf yukarı almak gerekebilir. Üstü çok hızlı kızarıyorsa üzerine alüminyum folyo örtün.
Yumuşak ekmeğin püf noktaları
Zeytinyağı hamurdaki gluten ağlarını kayganlaştırır; bu yüzden ekmek tereyağlıya göre biraz daha hafif, kabuğu daha ince olur. Yağ miktarını artırdıkça kabuk yumuşar, azalttıkça çıtırlaşır. 500 g una 45 ml yağ, ikisi arasında dengeli bir orandır.
Hamurun kıvamı sezona, unun nem çekişine ve suyun sıcaklığına göre değişir. Hamur çok yapışkansa 1-2 yemek kaşığı un ekleyin, çok sertse birer yemek kaşığı su. Bir diğer ipucu da ilk mayalanmayı buzdolabında yapmaktır: gece boyunca (8-12 saat) soğukta dinlenen hamur daha yoğun aroma verir. Ertesi gün oda sıcaklığına gelmesini bekleyip şekil verin.
Sık yapılan hatalar
- Suyu fazla sıcak kullanmak, mayayı öldürür; ekmek kabarmaz.
- Hamuru yeterince yoğurmamak, sıkı ve ağır bir ekmeğe yol açar.
- İkinci mayalanmayı atlamak, fırında yırtılma ve yoğun doku bırakır.
- Sıcak ekmeği hemen dilimlemek; içi nemli kalır. En az 15 dakika bekleyin.
Un seçimi ve su oranı
Ekmeklik un, protein oranı daha yüksek olduğu için daha elastik ve kabarık bir sonuç verir. Çok amaçlı unla da güzel ekmek çıkar; yalnızca hamur biraz daha yumuşak ve düşük olur. Tam buğday unu denemek isterseniz toplam unun en fazla yarısını tam buğdaydan alın ve suyu 20-30 ml artırın, çünkü kepek suyu daha çok çeker.
Su oranı, hamurun nemini belirler. 500 g una 300 ml su yaklaşık yüzde 60 hidrasyondur ve ilk ekmek için rahat yoğrulur. Deneyim kazandıkça suyu 330-340 ml'ye çıkarırsanız içi daha boşluklu, daha hafif bir ekmek elde edersiniz; ancak hamur daha yapışkan olacağından unlu tezgâh ve kazıyıcı gerekir.
Aynı hamurdan üç farklı ekmek
| Çeşit | Ekleme (500 g una göre) | Not |
|---|---|---|
| Zeytinli ekmek | 120-150 g çekirdeksiz zeytin | Zeytini süzüp iyice kurulayın; tuzu 8 gr'a düşürün |
| Kuru domatesli ekmek | 80-100 g doğranmış kuru domates | Yağlı olanları süzün, yağını hamura katın |
| Kekikli açık ekmek | 1 yemek kaşığı kekik, kaba tuz | Üstüne yağ, tepsiye açık pişirin |
Zeytinli ekmek için etli ve sert dokulu bir tane ister; Edremit çizik yeşil zeytin çekirdeği çıkarılıp iri doğrandığında hamurun içinde dağılmadan kalır. Poğaça tarafında benzer bir mantıkla çalışan zeytinli poğaça tarifimiz de ilginizi çekebilir. Kuru domatesli versiyon için kuru domates dolgulu zeytin doğranıp hamura katıldığında hem zeytin hem domates aromasını birlikte taşır.
Hamurun yağını sofrada da kullanın. Ekmeği yaptıktan sonra, üstüne gezdireceğiniz taze yağ için taş baskı seçeneğine bakabilirsiniz.
Taş baskı zeytinyağını inceleyinSaklama, dilimleme ve tazeleme
Zeytinyağlı ekmek tereyağlıya göre daha geç bayatlar. Tamamen soğuduktan sonra bez bir torbada ya da ekmek kutusunda oda sıcaklığında 2 gün, yaklaşık 3 gün boyunca kabul edilebilir kalır. Buzdolabı nişastanın çabuk sertleşmesine yol açtığı için ekmeğe uygun değildir. Uzun süre saklamak isterseniz dilimleyip dondurucuya alın; kızartma makinesinde ya da fırında tazelenir.
Bayatlamış ekmeği atmayın: küp doğrayıp zeytinyağı ve kekikle fırında kızartırsanız çorba ve salata için kruton olur. Dipleme servisi için zeytinyağı bazlı dip soslar yazımızdaki karışımları deneyebilirsiniz; ekmek, yağ ve zeytinle kurulan bir kahvaltıya zeytin kahvaltısı rehberi de eşlik eder.
Servis önerileri
Ekmek hâlâ ılıkken uygulanan en sade servis, yağ ve kaba tuzdur: küçük bir tabağa 2-3 yemek kaşığı yağ koyun, üstüne bir tutam tuz ve kekik serpin. Daha zengin bir sofra için balzamik, erken hasat yağ ve nar ekşisi içeren sos seti ekmeği üç farklı tatla bölüştürmenize yarar. Zeytinleri ve peyniri tabağa eklerseniz kendi kahvaltı ya da meze sofranızı kurmuş olursunuz.
Zeytinyağı ürünlerimizi bir arada görmek için zeytinyağları kategorisine, sofralık seçenekler için zeytinler sayfasına göz atabilirsiniz. Edremit çevresinde yetişen zeytinlerle hazırlanan yağın hamurda nasıl farklı bir koku bıraktığını ilk ekmeğinizde kendiniz fark edeceksiniz.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı ready made tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Beyza Yalçın tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


