İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Doğal ürünler

Elma Sirkesi Nedir? Nasıl Yapılır ve Nasıl Kullanılır?

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Elma Sirkesi Nedir? Nasıl Yapılır ve Nasıl Kullanılır?

Elma sirkesi, elma suyunun ya da elma posasının iki aşamalı fermantasyonla sirkeye dönüşmesiyle elde edilen, açık kehribar renkli ve yumuşak meyve aromalı bir sirkedir. Bakkal rafında farklı etiketlerle karşınıza çıkar; kimi gerçekten fermantasyonla yapılır, kimi aroma katılarak hazırlanır. Bu yazıda elma sirkesinin nasıl yapıldığını, mutfakta nerelerde işe yaradığını ve doğru şişeyi nasıl ayıracağınızı anlatıyoruz.

Kısaca

Elma sirkesi, elmadaki şekerin önce alkole, sonra asetik aside dönüşmesiyle oluşur. Salata sosu, marine, turşu ve hamur işlerinde kullanılır; doğrudan değil, seyreltilerek tüketilir. Satın alırken içindekiler listesinde yalnızca elma ve fermantasyon yazmasına bakın.

Elma sirkesi nedir?

Sirke, Fransızca "vin aigre" yani ekşimiş şarap sözünden gelen bir adla anılır; temelde şekerli bir sıvının fermantasyonla asetik aside dönüşmüş hâlidir. Elma sirkesinde başlangıç maddesi elmadır. Elmanın şekeri mayalar tarafından alkole çevrilir, sonra havayla temas eden ortamda asetik asit bakterileri alkolü sirkeye dönüştürür. Sonuçta asetik asit oranı genellikle yüzde 4-6 civarında olan, keskin ama yuvarlak kokulu bir sıvı elde edilir.

Beyaz alkol sirkesinden farkı, elmanın aromasını taşımasıdır. Bu yüzden çiğ kullanımlarda, yani sosta ve salatada, daha yumuşak bir tat verir. Sofralarda bu iki sirkenin yeri farklıdır: beyaz sirke turşuda ve temizlikte güçlü bir ekşilik arayanlar için, elma sirkesi ise tadı öne çıkarmak isteyenler için tercih edilir.

Elma sirkesi evde nasıl yapılır?

Evde yapımı sabır ister ama malzeme listesi kısadır. Elma kabukları ve göbekleri, su ve az miktarda şeker yeterlidir. İşin püf noktası, ilk aşamada oksijenden kaçınmayıp ikinci aşamada oksijene bolca ihtiyaç duymaktır.

  1. Elmaları hazırlayın. Pestisitsiz, olgun elmaları yıkayıp doğrayın ya da kabuk ve göbekleri kullanın. Çürük kısımları ayıklayın.
  2. Şekerli suya batırın. Yaklaşık 1 litre suya 1-2 yemek kaşığı şeker katıp çözün. Elmaları tamamen suyun altında kalacak şekilde geniş ağızlı temiz bir cam kavanoza koyun.
  3. Ağzı örtün. Kavanozun ağzını temiz bir tülbent ve lastikle kapatın. Hava girsin ama sinek girmesin. 20-28 °C'lik, güneş görmeyen bir yer seçin.
  4. İlk iki hafta. Elmaların yüzeye çıkmaması için günde bir kez karıştırın. Köpürme ve hafif alkol kokusu fermantasyonun başladığını gösterir.
  5. Süzün ve ikinci aşamaya geçin. Elmaları süzüp sıvıyı yine bezle örtülü geniş bir kaba alın. Yüzeyde oluşan jelatinimsi tabaka sirke anasıdır.
  6. Olgunlaştırın. 4-8 hafta sonra tadın; keskin ve ekşi olduğunda süzüp şişeleyin.
Kavanoz güvenliği

Kullanacağınız cam kavanozu ve kaşığı sıcak suyla iyice yıkayıp durulayın. Metal kaplarla uzun süre temas, sirkenin aşındırması nedeniyle istenmez; cam ya da paslanmaz çelik tercih edin. Üzerinde küf görürseniz partiyi tamamen atın, küfü sıyırıp devam etmeyin.

Elma sirkesi
Fotoğraf: Pervane Mustafa27 · Pexels

Mutfakta elma sirkesi nasıl kullanılır?

Elma sirkesi mutfakta tadı dengelemek için kullanılır. Yağlı bir yemeğe taze bir ekşilik katar, tatlı sebzelerin yanında dengeyi sağlar. Pişirme sonunda eklendiğinde aroması korunur; uzun kaynarsa uçucu bileşenlerini kaybeder.

  • Salata sosu: Üç ölçü yağa bir ölçü sirke, bir tutam tuz ve bal; yeşillik, lahana ve havuç salatalarına uygundur.
  • Marine: Tavuk but, dana şerit ya da sebze için sirke, yağ, sarımsak ve kekikle birkaç saat bekletmek et lifini yumuşak tutar.
  • Turşu: Kırmızı soğan, kornişon ve turp için sirke ve su karışımı hızlı bir turşu suyu olur.
  • Hamur işleri: Kek ve kurabiye tariflerinde kabartma tozuyla birlikte az miktarda kullanılır.
  • Soslar: Barbekü sosu, mayonez ve hardal sosunda ekşilik dengesini kurar.

Sosta kullanılacak yağın kalitesi sonucu belirler. Sızma yağın kokusunu ve acılık düzeyini öğrenmek için naturel sızma zeytinyağı nedir yazımıza bakabilir, sosunuz için naturel sızma zeytinyağı kategorimizden seçim yapabilirsiniz.

Elma sirkesi ile diğer sirkeler arasındaki fark

Raflarda tek tip sirke yoktur. Hangi tarifte hangisinin uygun olduğunu bilmek hem tadı hem bütçeyi etkiler.

SirkeAromaEn uygun kullanım
Elma sirkesiMeyvemsi, yumuşakSalata, marine, hızlı turşu
Üzüm sirkesiDaha tatlımsı, hafif şarap notasıSoslar, zeytinyağlılar
Alıç sirkesiKoyu, dolgun, ekşi tatlıYeşillik, kırmızı lahana
Enginar sirkesiHafif sebzemsiZeytinyağlı salata ve mezeler
Beyaz alkol sirkesiKeskin, nötrKlasik turşu, haşlama suyu

Alıç sirkesini daha ayrıntılı tanımak isterseniz alıç sirkesi nedir, nasıl kullanılır yazımız yol gösterir. Ananaslı seçeneği merak edenler için ananas sirkesi tatlımsı ve egzotik bir alternatiftir.

İyi elma sirkesi nasıl seçilir?

Etiket okumak, markadan çok daha güvenilir bir ölçüttür. İçindekiler kısmı kısa olmalı; elma ve fermantasyon dışında renklendirici, aroma ya da asitlik düzenleyici görmek istemezsiniz.

  • İçindekiler: Yalnızca elma ya da elma suyu. "Elma aromalı alkol sirkesi" farklı bir üründür.
  • Bulanıklık: Süzülmemiş sirkelerde dipte ince bir tortu ya da bulutlanma görülebilir. Bu kusur değil, filtrasyonun hafif yapıldığını gösterir.
  • Ambalaj: Cam şişe, sirkenin plastikle temasını azaltır ve aromayı korur.
  • Asit oranı: Etikette yüzde 4-6 arası beklenir; bu oran turşu için de yeterlidir.
  • Koku: Kapak açıldığında keskin değil, meyvemsi ekşi bir koku gelmelidir.

Mağazamızda elma sirkesi 500 ml şişesi bulunur; benzer ürünleri doğal sirkeler kategorisinde bir arada görebilirsiniz.

Elma sirkesi nasıl saklanır?

Sirke yüksek asit oranı sayesinde dayanıklıdır; yine de açıldıktan sonra ışık, sıcak ve havadan korunması gerekir. Kapağı sıkı kapalı, güneş görmeyen bir dolapta tutun. Buzdolabına koymak zorunlu değildir. Zamanla şişe dibinde ince jelatinimsi bir kütle oluşabilir; bu sirke anasıdır, zararsızdır ve süzülerek ayrılabilir. Rengin hafifçe koyulaşması da normaldir, tat bozulmadıkça sorun değildir.

Aynı sakladığınız dolaba yağ şişesini de koyuyorsanız, ışık ve ısı kuralının zeytinyağı için de geçerli olduğunu hatırlayın: zeytinyağı nasıl saklanır yazısında ayrıntılar var.

Hassas kullanım uyarısı

Sirke asitlidir; doğrudan içmek diş minesi ve boğaz için rahatsız edici olabilir. İlaç kullanıyorsanız, hamileyseniz ya da sindirim sistemi rahatsızlığınız varsa sirkeyi düzenli içecek biçiminde tüketmeden önce hekiminize danışın. Bu yazı genel mutfak bilgisi verir, tıbbi öneri değildir.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, sirke fermantasyonunu kapalı kapta yapmaktır. Asetik asit bakterileri oksijen ister; sıkı kapakla ikinci aşama durur ve ürün alkollü kalır. İkinci hata, şeker oranını abartmaktır: çok şeker mayanın çalışmasını yavaşlatır. Üçüncü hata, metal kaşıkla uzun süre karıştırmaktır. Dördüncü hata ise süzmeden ve tatmadan şişelemektir; sirke anası şişede olgunlaşmaya devam eder ve bir süre sonra bulanıklaşabilir.

Satın alırken yapılan hata ise fiyatı tek ölçüt yapmaktır. Çok ucuz sirkeler çoğu zaman alkol sirkesine aroma ve renk eklenerek hazırlanır; tadı keskin, kokusu yapaydır. Kısa bir etiket okuması bu tuzaktan korur.

Sosunuzda yumuşak bir ekşilik arıyorsanız. Elma sirkesi 500 ml şişesi salata, marine ve hızlı turşu için günlük kullanıma uygundur.

Elma sirkesini inceleyin

Elma sirkesi, doğru seçildiğinde mutfağın çok yönlü bir yardımcısıdır. Sirkeyi salatada kullanacaksanız yağla birlikte, turşuda kullanacaksanız tuzla birlikte düşünün; denge, tarifin tadını belirler. Ekşi tatlı dengeler için nar ekşisi nedir, nasıl yapılır yazımıza, zeytin ve salamura bilgisi için zeytin salamurası nasıl hazırlanır yazımıza göz atabilirsiniz. Daha geniş bir ürün listesi için doğal ürünler kategorisini gezebilirsiniz.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Александр Лич tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Pervane Mustafa27 tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Elma sirkesi nedir?
Elma sirkesi, elmadaki şekerin önce mayalarla alkole, ardından asetik asit bakterileriyle sirkeye dönüşmesiyle elde edilen fermante bir sirkedir. Rengi açık kehribar, kokusu meyvemsi ekşidir; mutfakta sos, marine ve turşuda kullanılır.
Elma sirkesi evde nasıl yapılır?
Elma kabuk ve göbeklerini şekerli suya batırıp bezle örtülü cam kavanozda 20-28 derecede iki hafta mayalandırın. Sonra süzüp sıvıyı geniş kapta dört ila sekiz hafta daha havayla temas ettirerek sirkeye dönüştürün, süzüp şişeleyin.
Elma sirkesi salatada nasıl kullanılır?
Üç ölçü zeytinyağına bir ölçü elma sirkesi, bir tutam tuz ve isteğe göre bir çay kaşığı bal ekleyip çırpın. Sosu servisten hemen önce yeşillik, havuç ya da lahana salatasının üzerine gezdirin.
Elma sirkesi doğrudan içilir mi?
Sirke asitlidir ve doğrudan içmek diş minesi ile boğaz için rahatsız edici olabilir. Mutfakta seyreltilerek ya da yemeklerde kullanılır. İlaç kullanıyorsanız, hamileyseniz veya rahatsızlığınız varsa hekime danışın.
Elma sirkesinde bulanıklık ya da tortu normal mi?
Evet. Filtrasyonu hafif yapılmış sirkelerde dipte tortu ve jelatinimsi sirke anası oluşabilir. Bu zararsızdır, süzülerek ayrılabilir. Ancak yüzeyde küf, kötü koku ya da bozuk tat varsa ürünü kullanmayın.
Elma sirkesi açıldıktan sonra nasıl saklanır?
Kapağı sıkı kapalı, ışık görmeyen ve serin bir dolapta saklayın. Buzdolabı şart değildir. Yüksek asit oranı sayesinde dayanıklıdır; yine de tadı ve kokusu belirgin biçimde değişirse kullanmayı bırakın.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası