İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Zeytin rehberi

Zeytin Salamurası Nasıl Hazırlanır? Tuz Oranı ve Katkılar

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Zeytin Salamurası Nasıl Hazırlanır? Tuz Oranı ve Katkılar

Zeytin salamurası, ilk bakışta sadece tuz ve sudan ibaret görünür; oysa zeytinin raf ömrünü, kıvamını ve tadını belirleyen şey tam da bu karışımın dengesidir. Çok az tuz bozulma getirir, çok fazlası zeytini sertleştirir ve acılığı geç bırakır. Bu rehberde tuz oranını, suyun cinsini ve katkıların yerini kavanoz kavanoz anlatıyoruz.

Kısaca

Acısı alınmış yeşil zeytin için yaygın salamura oranı litre başına 80-100 g tuzdur (yaklaşık %8-10). Katkısız kaba tuz, temiz ve klorsuz su kullanın; limon, defne, sarımsak ve kekik gibi katkıları tuz ayarını bozmadan ekleyin. Salamurayı yumurta testiyle kontrol etmek pratik ve eski bir yöntemdir.

Salamura nedir, zeytine ne yapar?

Salamura, tuzun suda çözülmesiyle elde edilen koruyucu sıvıdır. Zeytin bu sıvının içinde hem acılığını yavaş yavaş bırakır hem de ona dayanıklılık kazandıran bir ortama girer. Tuz, istenmeyen mikroorganizmaların çoğalmasını engeller; aynı zamanda zeytindeki doğal şekerlerin laktik asit bakterileri tarafından hafifçe fermente edilmesine uygun bir zemin hazırlar. Bu fermantasyon zeytine tanıdık, hafif ekşimsi bir lezzet verir.

Yani salamura sadece "tuzlu su" değil, canlı bir ortamdır. İlk günlerde yüzeyde köpük ve gaz çıkması bu yüzden şaşırtıcı değildir. Zeytinin hangi aşamada salamuraya alınacağını görmek için acı yeşil zeytin nasıl tatlandırılır yazımıza bakabilirsiniz; tam bir 5 kiloluk kurulum için 5 kilo yeşil zeytin nasıl kurulur rehberi da hazır.

Zeytin salamurasında tuz oranı kaç olmalı?

Oran, zeytin türüne ve beklenen sürece göre değişir. Aşağıdaki değerler ev usulü için uygulanan genel aralıklardır.

Zeytin ve aşama1 litre suya tuzYaklaşık oran
Acısı alınmış yeşil zeytin, başlangıç salamurası80-100 g%8-10
Uzun süre saklanacak yeşil zeytin100-120 g%10-12
Olgun siyah zeytin salamurası100-120 g%10-12
Servis öncesi tuzu düşürülmüş zeytin40-60 g%4-6

Bir litre suya 100 g tuz hesabı, çay bardağıyla yaklaşık iki yemek kaşığı dolu tuzdur; ancak tuzun tane büyüklüğüne göre hacim değişeceğinden ölçüyü tartıyla almak daha doğrudur.

Yumurta testi nasıl yapılır?

Terazi yoksa ya da tuzun yeterli olup olmadığını denemek istiyorsanız ham ve taze bir yumurta kullanılır. Yumurtayı salamuraya bırakın:

  1. Dibe çökerse. Tuz yetersizdir; biraz daha tuz ekleyip eriyene kadar karıştırın.
  2. Havada asılı kalıp yavaşça yükselirse. Genellikle uygun orandır.
  3. Yüzeyde yüzerse ve bir parçası dışarıda kalırsa. Tuz fazladır; biraz su ekleyin.

Bu test yaklaşık bir yöntemdir; yumurtanın tazeliği, suyun sıcaklığı ve çözünmemiş tuz sonucu etkiler. Kararlı bir tat için tuzu tartıp, testi doğrulama amacıyla kullanın.

Zeytin salamurası
Fotoğraf: Tara Winstead · Pexels

Hangi tuz, hangi su?

Salamuranın berrak ve kokusuz olması için iki şey önemlidir. Birincisi tuz: topaklanma önleyici ya da katkı içermeyen kaba tuz tercih edilmelidir; ince sofra tuzu bazen salamurayı bulandırabilir. Kaya tuzu nedir yazısında bu tuzun mutfaktaki kullanımı anlatılıyor, hazır olarak Çankırı kaya tuzu da işinizi görür.

İkincisi su: klorlu şebeke suyu zeytinin yüzeyinde klor kokusu bırakabilir. Suyu bir gece açık kapta dinlendirmek klorun uçmasına yardım eder; kaynatıp soğutulmuş su da güvenli bir seçenektir. Tuzu ılık suda eritmek çözünmeyi hızlandırır, ancak salamurayı zeytinlere dökmeden önce soğutun; sıcak sıvı zeytinin dokusunu bozar.

Salamuraya hangi katkılar eklenir?

Katkılar zeytine lezzet katar ama salamuranın kimyasını da değiştirir; bu yüzden ölçülü kullanılmalıdır.

  • Limon: Dilim ya da kabuk, ferahlık verir. Bir kilo zeytine bir limon yeterlidir.
  • Defne yaprağı: Kilo başına 2-3 yaprak, hafif odunsu bir koku bırakır.
  • Sarımsak: Kabuklu birkaç diş. Ezilmiş sarımsak salamurayı hızla bulandırabilir; bütün kullanın.
  • Kekik, biberiye, pul biber: Kuru olanlar tercih edilmeli; taze otlar nem getirdiği için daha çabuk bozulabilir.
  • Sirke: Az miktarda eklenirse ortamın asitliğini artırır, fakat fermantasyonu da değiştirir. İsteğe bağlıdır. Doğal sirke seçenekleri için doğal sirkeler kategorimize bakabilirsiniz.
  • Zeytinyağı: Yüzeyde ince bir tabaka, havayı keser. Bu iş için naturel sızma zeytinyağı uygun bir seçimdir.

Kavanoz ve kap hazırlığı

Kavanozu yıkayıp en az 10 dakika sıcak suda ya da kaynama noktasındaki suda bekletmek, mikrop yükünü azaltır. Sterilizasyon sırasında sıcak cam kavanozları tutarken eldiven kullanın, soğuk suya birden daldırmayın; cam çatlayabilir. Kavanozu kullanmadan önce kurulayın, ıslak kavanoz salamurayı seyreltir. Metal kaplardan ve kapaklardan kaçının; plastik ise gıda tipi olmalıdır. Zeytinler salamuradan dışarı taşmasın diye üzerine temiz bir tabak ya da ağırlık koyun.

Salamurada ne ters gidebilir?

BelirtiMuhtemel nedenNe yapılır?
Yüzeyde beyaz, ince filmMaya; havayla temasFilmi temizleyin, yüzeyi zeytinyağıyla kapatın. Koku kötüyse atın.
Salamura bulanıkTuz tipi, bol sarımsak, fermantasyonHafif bulanıklık normal olabilir; kokusu bozuksa yenileyin.
Zeytin yumuşadıTuz az, bekleme uzun, sıcak ortamTuz oranını kontrol edin; serin yerde saklayın.
Zeytin sert ve burukTuz fazla, acı tam alınmamışBir süre temiz suda bekletin.
Küf (tüylü, renkli)Hava teması, kirli kapYalnızca yüzeydeki beyaz film dışında küf varsa tüketmeyin.
Güvenlik

Kötü kokulu, balçık kıvamında ya da küf oluşmuş zeytini tüketmeyin. Salamuranın tuz oranı, ev usulü saklamada güvenliğin temelidir; emin değilseniz küçük partilerle başlayın ve tadı, kokuyu düzenli kontrol edin.

Salamura ne zaman yenilenir, ne kadar beklenir?

Salamuranın ilk haftalarında sıvı bulanıklaşır, köpürür ve tadı değişir; bu fermantasyonun doğal bir parçasıdır. Yine de üç hafta sonunda salamuranın kokusunu ve zeytinin tadını kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır. Zeytin hâlâ keskin acıysa salamurayı süzüp yenisiyle değiştirmek acılığın hızlı gitmesine yardım eder. Yeşil zeytin çoğunlukla 3-4 haftada yenilebilir hâle gelir, ancak lezzet sonraki haftalarda da oturmaya devam eder.

Yeni salamuraya geçerken eski salamurayı tamamen atmak şart değildir; bir kısmını başlatıcı olarak tutmak fermantasyonu sürdürebilir. Ancak herhangi bir kötü koku varsa tamamını yenileyin. Salamuranın tuz oranı düştüğünde, özellikle sıcak havada, küf riski artar; bu nedenle yaz boyunca saklayacağınız zeytinin tuz oranını düşürmeyin. Kavanozu sık sık açmak da gereksizdir: her açılışta içeri giren hava ve bakteri, yüzeyde film oluşumuna neden olur.

Hazır salamura zeytin nasıl değerlendirilir?

Kendi salamuranızı kurmak istemiyorsanız, bölgeden gelen hazır ürünleri salamurasında saklayarak da kullanabilirsiniz. Örneğin doğal salamura çizik yeşil zeytin ya da köy kırma yeşil zeytin açıldıktan sonra salamurasının içinde buzdolabında tutulmalıdır. Salamura azaldıysa kaynatılıp soğutulmuş, litrede 80 g tuzlu su ile tamamlayabilirsiniz. Her zaman zeytinin üstünün sıvıyla kapalı kalmasına dikkat edin.

Hazır, salamurasında bekleyen zeytinler. Çizik yeşil zeytini inceleyin.

Edremit çizik yeşil zeytin 2 kg

Dengeli salamura, lezzetli zeytin

İyi bir zeytin salamurası, doğru tuz oranı, temiz su, ölçülü katkı ve hava ile temasın kesilmesiyle şekillenir. Hangi zeytini hangi oranda kurduğunuzu not almak, bir sonraki sezon ayarı kolaylaştırır. Zeytin ailesine toplu bakmak için zeytinler kategorisine ve yeşil zeytin sayfasına uğrayabilir, çeşitleri tanımak için yeşil zeytin çeşitleri yazımızı okuyabilirsiniz. Zeytinin acılığını ve tuzunu ayrı ayrı yönetmek isterseniz siyah zeytin nasıl yapılır rehberimiz de bu dengeyi farklı bir yoldan anlatıyor.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Jess Loiterton tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Tara Winstead tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Zeytin salamurasına litre başına kaç gram tuz konur?
Acısı alınmış yeşil zeytin için yaygın oran litre başına 80-100 g tuzdur (yaklaşık %8-10). Uzun süre saklanacak zeytinler için 100-120 g tuza çıkılabilir.
Yumurta testi salamurada nasıl yapılır?
Ham ve taze yumurta salamuraya bırakılır. Dibe çökerse tuz azdır; havada asılı kalıp yavaş yükselirse oran uygundur; çok yüzerse tuz fazladır. Test yaklaşık bir ölçüdür, tartı daha güvenilirdir.
Salamura için hangi tuz kullanılmalı?
Topaklanma önleyici ve katkı içermeyen kaba tuz ya da kaya tuzu tercih edilmelidir. İnce sofra tuzu salamurayı bazen bulandırabilir. Tuzun tamamen çözündüğünden emin olun.
Salamura bulanıklaşırsa zeytin bozulmuş demektir?
Hayır, ilk haftalarda hafif bulanıklık fermantasyonun doğal sonucu olabilir. Ancak kötü koku, balçık kıvamı ya da küf varsa salamurayı yenileyin; emin olamadığınız zeytini tüketmeyin.
Salamuraya sirke ya da limon eklenir mi?
Eklenebilir. Limon lezzet verir, sirke ise ortamın asitliğini artırır ama fermantasyonu da değiştirir. İkisi de isteğe bağlıdır; ölçülü kullanılmalı ve tuz oranı korunmalıdır.
Salamura zeytin ne kadar süre saklanır?
Doğru tuz oranında, serin yerde, zeytinler sıvıyla kaplı ve yüzey zeytinyağıyla kapatılmış durumda uzun süre saklanabilir. Süre ev koşullarına bağlıdır; kokuyu ve görünümü düzenli kontrol etmek gerekir.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası