İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Doğal ürünler

Nar Ekşisi Nedir? Nasıl Yapılır, Nerede Kullanılır?

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Nar Ekşisi Nedir? Nasıl Yapılır, Nerede Kullanılır?

Nar ekşisi, nar suyunun yavaş yavaş kaynatılıp koyulaştırılmasıyla elde edilen, ekşi-tatlı dengesi yüksek bir mutfak sosudur. Şeker ya da sirke eklenmeden, yalnızca meyvenin kendi aromasıyla oluşan bu koyu kahverengi sıvı, salatadan etli yemeğe kadar pek çok tabakta kullanılıyor. Bu yazıda nar ekşisi nedir, evde nasıl yapılır, hangi yemeğe nasıl katılır ve satın alırken nelere bakılmalı, sırayla anlatıyoruz.

Kısaca

Nar ekşisi, süzülmüş nar suyunun uzun süre kısık ateşte kaynatılarak hacminin yaklaşık altıda birine indirilmesiyle yapılır. Salata, kebap, mezeler ve et yemeklerinde ekşilik ve koyu aroma verir. İçinde yalnızca nar olmalıdır.

Nar ekşisi nedir?

Nar ekşisi, Anadolu ve Ortadoğu mutfaklarının eski bir lezzet vericisidir. Hatay, Gaziantep ve Ege'nin birçok yöresinde sonbaharda, nar hasadıyla birlikte yapılır. Taneler sıkılır, suyu süzülür ve geniş bir kazanda saatlerce kaynatılır. Yoğunlaşan sıvı, nar meyvesinin ekşiliğini taşır; fakat ağızda daha yuvarlak ve derindir.

Sirkeden farkı, fermantasyonla değil buharlaştırma yoluyla elde edilmesidir. Bu yüzden asit yapısı ve tadı farklıdır: sirke keskin ve ekşidir, nar ekşisi ise meyvemsi tatlıya yakın bir ekşilik sunar. Bu nedenle sirke sevmeyen biri bile salatada nar ekşisine kolayca alışabilir.

Nar ekşisi evde nasıl yapılır?

Ekşi ya da ekşi-tatlı çeşit narlar daha iyi sonuç verir; tatlı narlar daha az ekşi bir sos çıkarır. Aşağıdaki oran yaklaşık 3 kg nar için pratik bir başlangıçtır.

  1. Narları ayıklayın. Taneleri kabuk ve beyaz zarlardan ayırın; zarlar acılık yapar.
  2. Suyu çıkarın. Taneleri bir süzgeçte ezerek ya da meyve sıkacağında sıkın. 3 kg nardan kabaca 1-1,5 litre su çıkar; verim çeşide göre değişir.
  3. Süzün. İnce bir bezle bir kez süzerek tane parçalarını ve çekirdek kırıntılarını ayırın.
  4. Kaynatmaya başlayın. Paslanmaz çelik ya da emaye bir tencerede orta ateşte kaynatın. Alüminyum kullanmayın; asitle tepkimeye girer.
  5. Köpüğü alın. Yüzeyde biriken köpüğü kevgirle düzenli alın.
  6. Kısık ateşte koyulaştırın. Hacmi yaklaşık altıda bire inene kadar, 2-3 saat kadar ara ara karıştırarak pişirin. Kaşığın arkasını kaplayan akışkan kıvam hedeflenir.
  7. Sıcakken şişeleyin. Önceden kaynar suda haşlanmış cam şişelere doldurun, kapağını sıkıca kapatın ve ters çevirip soğumaya bırakın.
Güvenlik hatırlatması

Kaynayan şerbet ciddi yanık yapabilir; şişeleme sırasında eldiven kullanın ve çocukları mutfaktan uzak tutun. Kavanoz ve şişelerin kuru, steril olması raf ömrü için önemlidir.

Nar ekşisi
Fotoğraf: Yevgen Buzuk · Pexels

Nar ekşisi nerede kullanılır?

Nar ekşisinin gücü çok yönlülüğündedir. Doğru kullanıldığında sofraya tat ve renk ekler; fazla kaçarsa yemeği yalnızca ekşi bırakır. Bu yüzden damla damla ve tadarak ilerleyin.

  • Çoban salatası ve yeşil salatalar. Zeytinyağıyla karıştırılarak sos olarak kullanılır. Hatay mutfağında salata, nar ekşisi olmadan düşünülmez.
  • Kebap ve ızgara et. Servis sırasında yanında sunulur; sığır, kuzu ve tavuğun yağlı dokusuyla dengeli bir kontrast kurar.
  • Mercimek ve sebze çorbaları. Birkaç damla çorbaya ince bir ekşilik verir.
  • Zeytinyağlı yemekler. Enginar, patlıcan ve kuru fasulye üzerine gezdirilir.
  • Meze ve soslarda. Humus, muhammara ve cacık gibi mezelerde aroma güçlendirici olarak yer alır.
  • Marine. Et ve tavuk marinelerinde zeytinyağı, kekik ve sarımsakla karıştırılır; etin dokusunu yumuşatmaya yardımcı olduğu bilinir.

Nar ekşili salata sosu tarifi

Yeşil salata, çoban salatası ya da roka için dengeli bir sos arıyorsanız şu oran işinizi görür: 3 yemek kaşığı zeytinyağı, 1 yemek kaşığı nar ekşisi, yarım çay kaşığı tuz ve isteğe göre bir tutam kuru nane. Malzemeleri küçük bir kavanozda çalkalayın. Ekşiliği yüksek bulursanız zeytinyağını artırın; tatlı bir sos için çay kaşığı bal ekleyin. Sosun lezzeti kullandığınız yağa da bağlıdır; erken hasat zeytinyağı acımsı ve baharatlı karakteriyle nar ekşisine güzel eşlik eder.

Daha fazla soslu salata fikri için mağazamızdaki sos seti hazır bir başlangıç sunuyor: erken hasat zeytinyağı, balzamik ve nar ekşisi bir arada geliyor.

Nar ekşisi mi, sirke mi?

İkisi de ekşi vermek için kullanılır ama farklı işlerde parlar. Aşağıdaki tablo karşılaştırmayı özetler.

ÖzellikNar ekşisiSirke
ÜretimNar suyunun kaynatılıp koyulaştırılmasıMeyve ya da şeker kaynağının fermantasyonu
KıvamKoyu, pekmeze yakınSulu, akışkan
TatMeyvemsi, yuvarlak ekşilikKeskin, daha sert ekşilik
KullanımSalata, et, mezeTurşu, salata, marine

Sirke ailesinde farklı meyvelerden yapılanlar da var. Aroması hafif bir sirke tercih ediyorsanız elma sirkesi ile üzüm sirkesi salatalar için, alıç sirkesi ise daha dolgun bir tatla sunuluyor. Alıç sirkesinin kullanımını merak ediyorsanız alıç sirkesi yazımıza göz atabilirsiniz.

Doğru nar ekşisi nasıl seçilir?

Marketlerde ve pazarda "nar ekşisi" adıyla satılan ürünlerin hepsi aynı değildir. Seçerken şu ölçütlere bakın:

  1. İçindekiler. Yalnızca nar suyu ya da narın kendisi yazmalı. Şeker, limon tuzu, koruyucu veya renklendirici varsa ürün sulandırılmış ya da kıvamı yapay verilmiş olabilir.
  2. Renk. Koyu kahverengiye çalan, kırmızımsı tonlu olmalı. Aşırı siyah renk yanık pişirmeyi, çok açık renk ise az kaynatmayı gösterir.
  3. Kıvam. Su gibi akmamalı, yoğun ve yapışkan olmamalı; ince bir şerit hâlinde akması iyidir.
  4. Koku ve tat. Temiz, meyvemsi ve ekşimsi kokmalı. Yanık ya da acı bir tat kötü pişirmenin işareti.
  5. Ambalaj. Cam şişe, ışıktan korunmuş bir ürün saklama açısından avantajlıdır.

Hazırı arıyorsanız. Sade nar ekşisi, salata ve et yemeklerine hazır, denemek için küçük şişede de bulunuyor.

Nar ekşisini inceleyin

Nar ekşisi nasıl saklanır?

Açılmamış şişe serin, karanlık bir dolapta uzun süre bozulmadan durur. Açıldıktan sonra kapağını sıkı kapatıp buzdolabında saklamak güvenlidir; yüksek asit içeriği bozulmayı geciktirir. Şişenin ağzında kurumuş sos birikirse temiz bir bezle silin. Kullanırken şişeye doğrudan kaşık sokmayın; temiz bir kaşık ya da damlalıkla alın. Raf ömrü için etiketteki tarihe uyun.

Küçük, 250 gramlık nar ekşisi şişesi evde denemek isteyenler için yeterlidir; bir dahaki alışverişte daha büyük boyuta geçilebilir.

Kuzey Ege mutfağında nar ekşisi

Ege'de ve Balıkesir çevresinde nar ekşisi, Hatay ya da Gaziantep kadar bilinen bir ürün olmasa da zeytinyağlı yemekler ve salatalarda yaygın olarak yer buluyor. Kuzey Ege sofralarında zeytinyağı temel yağdır; nar ekşisiyle birleştiğinde sofranın hafif, ekşi ve aromalı bir yüzü oluşur. Bölgenin zeytin kültürünü merak ediyorsanız Edremit zeytinciliği yazımıza göz atın. Zeytinyağı kalitesini ayırt etmek için zeytinyağı nasıl anlaşılır rehberi de elinizin altında olsun.

Nar ekşisinde sık yapılan hatalar

  • Aşırı kullanmak. Birkaç damla çoğu zaman yeterlidir; yemeğin tadını örter.
  • Alüminyum kapta kaynatmak. Asit metalle tepkimeye girer, tat bozulur.
  • Fazla yüksek ateşte pişirmek. Şerbet yanar ve acımsı bir tat bırakır.
  • Sıcak yemeği ocaktayken eklemek. Aroması uçar; ocaktan almadan hemen önce ya da servis ederken ekleyin.
  • Etikete bakmamak. İçinde şeker ya da koruyucu bulunan ürün saf nar ekşisi değildir.

Tatlı-ekşi dengeyi sevenler ürünlerini doğal sirkeler ve doğal ürünler kategorilerinde bulunan diğer lezzetlerle birleştirebilir. Nar ekşisi küçük bir şişede bile mutfağın karakterini değiştirir; bir kez denediğinizde salataya alışkanlık hâline gelir.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Almir reis tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Yevgen Buzuk tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Nar ekşisi nedir?
Nar ekşisi, süzülmüş nar suyunun uzun süre kaynatılarak koyulaştırılmasıyla elde edilen ekşi-tatlı bir sostur. Fermantasyon yoktur; yalnızca meyvenin suyu buharlaştırılır.
Nar ekşisi evde nasıl yapılır?
Narları ayıklayıp suyunu sıkın, süzün ve paslanmaz bir tencerede hacmi yaklaşık altıda bire inene kadar kısık ateşte kaynatın. Köpüğünü alın, sıcakken şişeleyin ve steril kapakla kapatın.
Nar ekşisi sirke yerine kullanılır mı?
Salatada ve etlerde benzer işlev görür ama tadı daha meyvemsi ve yuvarlaktır, kıvamı koyudur. Tarifte aynı miktarı doğrudan koymak yerine azıyla başlayıp tadarak artırın.
Nar ekşisi nerede kullanılır?
Salata sosları, kebap ve ızgara et, zeytinyağlı yemekler, mercimek çorbası, meze ve marinelerde kullanılır. Birkaç damla çoğu zaman yeterlidir; fazlası yemeği yalnızca ekşi yapar.
Nar ekşisi nasıl saklanır?
Açılmamış şişeyi serin ve karanlık yerde tutun. Açtıktan sonra kapağı sıkıca kapatıp buzdolabında saklayın. Şişeye doğrudan kaşık daldırmayın, temiz bir kaşık ya da damlalık kullanın.
İyi nar ekşisi nasıl anlaşılır?
İçindekiler listesinde yalnızca nar yazmalı. Rengi koyu kahverengi-kırmızımsı, kıvamı yoğun ama akışkan olmalı. Yanık ya da yapay tatlı koku varsa ürün kalitesizdir.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası