Zeytinli tarifler, kahvaltı sofrasından akşam yemeğine kadar mutfağın en esnek başlığıdır: tuzlu bir hamur işine derinlik katar, makarnayı sadeleştirir, salataya karakter verir. Bu yazıda poğaçadan keke, tapenaddan pizzaya on pratik öneriyi, hangi zeytinin hangi işe yaradığıyla birlikte topladık.
Hamur işlerinde çekirdeği çıkarılmış, iri doğranmış zeytin; makarna ve salatada ise tuzu dengeli, etli taneler iyi sonuç verir. Zeytinin kendisi tuzlu olduğundan tarife eklenen tuzu azaltın. Yağ gereken yerde naturel sızma zeytinyağı kullanın.
Tarife göre hangi zeytin seçilir?
Her tarifte aynı zeytin işe yaramaz. Yağda kızaracak ya da fırında pişecek hamurlarda salamurası ağır olmayan, eti sıkı zeytin tercih edilir; yumuşak ve fazla ıslak taneler hamuru sulandırır. Soğuk tariflerde, yani salata ve ezmede ise aroması öne çıkan, hafif acımsı yeşil zeytin tadı ayakta tutar.
- Hamur işleri: çekirdeksiz siyah ya da yeşil zeytin, kâğıt havluda kurutulmuş halde.
- Makarna ve pizza: halkalanmış ya da dörde bölünmüş, orta boy taneler.
- Salata ve ezme: çizik veya kırma yeşil zeytin; çekirdek elde ayıklanır.
- Ekmek ve tost: yağlı siyah zeytin, ince dilim.
Çeşit farkını kafanızda oturtmak için zeytin çeşitleri yazımıza bakabilirsiniz. Bölgede en çok sevilen sofralık seçeneklerden biri olan Edremit çizik yeşil zeytin, çekirdeği ayıklandığında salata ve hamur işlerinde rahat kullanılır.
Zeytinli hamur işi önerileri: poğaça, kek, ekmek
1. Zeytinli poğaça
Klasik yoğurtlu poğaça hamurunun içine bir su bardağı iri doğranmış siyah zeytin ve bir avuç rendelenmiş kaşar ekleyin. Zeytinler tuz taşıdığı için hamura koyduğunuz tuzu yarıya indirin. Üzerine yumurta sarısı sürüp 180 derecede üstü kızarana kadar pişirin.
2. Zeytinli kek
Tuzlu kek, kahve yanında ya da yol azığı olarak iş görür. Dört yumurta, bir su bardağı süt, yarım su bardağı erken hasat naturel sızma zeytinyağı, üç su bardağı un ve bir paket kabartma tozuyla bir hamur çırpın; içine yarım su bardak zeytin, dereotu ve beyaz peynir katın. Yağlı kalıpta 170 derecede yaklaşık 40 dakika pişer.
3. Zeytinli ekmek
Evde ekmek yapıyorsanız, ilk mayalanmadan sonra hamura doğranmış zeytin ve biraz kekik yoğurun. Zeytin parçalarını hamurun içine tek tek gömmek, pişerken yanıp kararmalarını önler.

Makarna ve pizza için zeytinli öneriler
4. Zeytinli makarna
Haşladığınız makarnayı, tavada ısıttığınız üç yemek kaşığı zeytinyağında sarımsak, pul biber ve halkalanmış zeytinle bir dakika çevirin. Bir kepçe makarna suyu eklemek sosu bağlar. Rendelenmiş peynir son dokunuş olsun; ekstra tuz çoğu zaman gerekmez.
5. Zeytinli pizza
Ev yapımı pizzada zeytini sosun üstüne değil peynirin altına yerleştirmek, çıtır olup kuruması riskini azaltır. Dilimlenmiş biber dolgulu yeşil zeytin hem renk hem hafif acı katar; domates sosu üzerine yayılan ince bir kat zeytinyağı kenarları lezzetlendirir.
6. Zeytinli tost
Kaşar, dilimlenmiş domates ve yarım çay kaşığı kekikle hazırlanan tostun içine birkaç dilim zeytin koyun. Ekmeğin dış yüzüne fırça ile süreceğiniz az miktarda zeytinyağı, tereyağına kıyasla daha hafif bir çıtırlık verir.
Soğuk tarifler: salata, ezme ve tapenad
7. Zeytinli salata
Doğranmış domates, salatalık, kırmızı soğan ve bir avuç kırma zeytin, limonlu sosla buluşunca ekmeğin en iyi arkadaşı olur. Ayrıntılı bir versiyon için zeytin salatası tarifi yazımıza göz atın. Sos çeşitleri içinse zeytinyağlı salata sosu tarifleri yeterince seçenek sunar.
8. Zeytin ezmesi
Çekirdeği çıkarılmış yeşil zeytini (Domat kırma zeytin bu iş için uygundur), sarımsak, ceviz ve zeytinyağıyla mutfak robotunda kaba kaba çekin. Kahvaltıda ekmeğe sürülür, tavuğun yanına garnitür olur. Ölçüler ve çeşitleri için zeytin ezmesi nasıl yapılır rehberimiz yol gösterir.
9. Tapenad
Tapenad, siyah zeytinin kapari, sarımsak ve limon kabuğuyla ezilip zeytinyağıyla gevşetilmesinden ibaret Fransız kökenli bir sürmedir. Evde yapmak için Gemlik tipi tirilye zeytin gibi yağlı, etli bir siyah zeytin kullanın; kavanozda buzdolabında birkaç gün durur.
10. Zeytinli dip sos
Süzme yoğurda ince kıyılmış zeytin, nane ve zeytinyağı karıştırın. Çıtır sebze ya da lavaş dilimlerinin yanında hızlı bir meze olur. Daha fazla fikir için zeytinyağı bazlı dip soslar yazımız elinizin altında.
On tarifin kısa karşılaştırması
| Tarif | Önerilen zeytin | Hazırlık süresi | Püf noktası |
|---|---|---|---|
| Poğaça | Çekirdeksiz siyah | Yaklaşık 50 dk | Hamur tuzunu yarıya indirin |
| Kek | Karışık, iri doğranmış | Yaklaşık 55 dk | Zeytini una bulayın, dibe çökmesin |
| Makarna | Halkalanmış yeşil | 15 dk | Makarna suyu ekleyin |
| Pizza | Dolgulu yeşil | 40 dk | Zeytini peynirin altına koyun |
| Salata | Kırma yeşil | 10 dk | Limonu son anda ekleyin |
| Tapenad | Yağlı siyah | 10 dk | Kapariyi durulayın |
Zeytinli tariflerde sık yapılan hatalar
- Tuzu körlemesine eklemek. Zeytin salamuradan çıktığı için tuzludur. Önce tarife zeytini katın, tadına bakın, tuzu sonra ayarlayın.
- Islak zeytin kullanmak. Hamur işlerinde zeytini süzüp kâğıt havluyla kurutun; fazla nem hamuru gevşetir.
- Çekirdeği unutmak. Çekirdek ısırığı kırabilir. Bıçağın yan yüzüyle ezip çekirdeği ayırmak, en pratik yoldur.
- Yağın kalitesini ihmal etmek. Sade tarifte yağ tadı belirleyicidir. Pişirme ve soğuk kullanım için yağ seçimi konusunda zeytinyağıyla yemek pişirme yazımıza bakın.
- Zeytini ölçüsüz eklemek. Bir su bardağı doğranmış zeytin, bir kilo undaki hamura fazla gelmez; ama yarım kiloluk hamurda baskın çıkar.
Zeytin sofralıkları tuz ve bazen sirke ya da katkı içerebilir. Dolgulu zeytinlerde dolgu maddelerini (fındık, badem, biber) etiketten kontrol edin. Özel bir diyet uyguluyorsanız hekiminize ya da diyetisyeninize danışın.
Tarifleri bir sofrada birleştirmek
On tarifi tek tek yapmak zorunda değilsiniz; hafta sonu kahvaltısı için üç parçalık bir düzen kurabilirsiniz. Önceki akşam zeytin ezmesini ve dip sosu hazırlayın, sabah poğaçayı fırına verin, yanına doğranmış domates ve salatalık koyun. Hamur işinde zeytin, ezmede zeytin, salatada zeytin tekrarına düşmemek için üç farklı boy ve renk seçin: poğaçada siyah, ezmede kırma yeşil, tabakta dolgulu. Böylece aynı meyve üç ayrı doku ve tat olarak sofraya çıkar. Yanına birkaç damla naturel sızma zeytinyağı ve taze ekmek yeter. Misafir ağırlıyorsanız küçük kaselerde farklı zeytinler sunmak, tarifleri birbirinden ayırır ve herkesin kendi tuz ve acılık dengesini seçmesine imkân verir; boş çekirdekler için ayrı bir tabak koymayı unutmayın.
Artan zeytinli yemekleri saklamak
Zeytinli poğaça ve kek, oda sıcaklığında kapalı kapta iki güne kadar iyi gider; sonrasında buzdolabı ya da dondurucu daha uygundur. Tapenad ve ezmeleri ise üzerini ince bir zeytinyağı tabakasıyla örtüp kapalı kavanozda buzdolabında saklayın. Her kullanımda temiz kaşık kullanmak, küf riskini azaltır. Açılmış salamura zeytini kendi suyunda tutun; zeytin saklama yöntemleri yazımızda ayrıntılar var.
Mutfağınız için zeytin ve yağ. Sofralık zeytinlerimizi ve naturel sızma yağlarımızı tarif tarif denemek isterseniz seçenekler bu sayfada.
Zeytin çeşitlerini inceleyinHangi tarifle başlamalı?
Yeni başlıyorsanız zeytinli makarna ve tost, birkaç malzemeyle sonuç verdiği için iyi bir giriştir. Hamur işine ısınınca poğaça ve keke geçebilirsiniz. Zeytinleri satın alırken yeşil zeytin ve siyah zeytin kategorilerine, yağ içinse zeytinyağları sayfasına bakabilirsiniz. Kuzey Ege'nin Edremit Körfezi çevresinde yetişen zeytinlerle kurduğunuz sofra, tarifleri sadece tatlandırmakla kalmaz, mutfağa yöresel bir kimlik de taşır.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Natalia Olivera tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf reyhan diptayana tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


