Zeytinli ekmek tarifi denince akla gelen ilk soru, zeytinin hamura ne zaman girdiğidir; çünkü yanlış anda eklenen zeytin ya hamuru parçalar ya da kesildiğinde dipte toplanır. Bu yazıda mayalı hamuru evde yoğuruyor, zeytini doğru anda katlıyor ve tuz dengesini zeytinin kendi tuzuna göre kuruyoruz.
500 g un, 7 g instant maya, 8 g tuz, 320 ml ılık su, 2 yemek kaşığı zeytinyağı ve yaklaşık 150 g çekirdeksiz zeytinle bir somun yapılır. Zeytin, ilk mayalanmadan sonra katlanarak hamura işlenir. Fırın yaklaşık 220 °C'de 30-35 dakika sürer; fırınınıza göre kontrol edin.
Zeytinli ekmek malzemeleri ve ölçüleri
Ölçüler bir büyük somun ya da iki küçük ekmek içindir. Normal bir ekmek tarifine göre iki fark var: tuz biraz azaltılıyor, su ise bir parça artıyor; çünkü zeytin hamurdan nem çeker ve tuz taşır.
- 500 g ekmeklik ya da çok amaçlı un
- 7 g (bir paket) kuru instant maya
- 8 g ince tuz (normal ekmekte 10 g kullanılır; zeytin tuz verdiği için kısıyoruz)
- 320 ml ılık su
- 2 yemek kaşığı zeytinyağı, üstü için ayrıca 1 çay kaşığı
- Yaklaşık 150 g çekirdeksiz zeytin (bir su bardağından biraz az)
- İsteğe bağlı: 1 tatlı kaşığı kuru kekik ya da biraz kuru nane
Ekmek için hangi zeytin seçilir?
Zeytinin cinsi ekmeğin karakterini belirler. Salamura siyah zeytin yumuşak ve tatlımsıdır; pişerken yumuşayıp hamura rengini verir. Yeşil zeytin ise daha diri kalır ve ekmeğe taze, hafif ekşimsi bir ton katar. İkisini yarı yarıya karıştırmak, dilim kesildiğinde hoş bir görüntü sağlar.
Yeşilden yana tercih ederseniz iri ve etli taneler işinizi görür; Domat kırma zeytin çekirdeği çıkarılınca dolgun parçalar verir. Siyah tarafta ise Gemlik tipi tirilye zeytin yağlı ve yumuşak dokusuyla ekmeğe yakışır. Tirilyenin boyut ve sınıf farkını merak ederseniz tirilye zeytin rehberine bakabilirsiniz.

Salamura mı, kuru sele zeytin mi?
Salamura zeytin suyunu taşıdığı için kullanmadan önce süzülmeli, hatta bir kâğıt havluya serilip kurutulmalıdır. Islak zeytin hamurun kıvamını bozar ve çevresinde boşluklar bırakır. Kuru sele zeytinin suyu azdır, tadı yoğundur ve yağlıdır; bu yüzden ekmeğe çok az miktarda yeter, tuzu da daha da kısmanız gerekir. Kuru zeytinin yapısını kuru sele zeytin yazımızda ayrıntılı anlattık.
Adım adım zeytinli ekmek yapımı
- Zeytini hazırlayın. Zeytinleri süzün, çekirdeklerini çıkarın ve her birini ikiye ya da üçe bölün. Kâğıt havluda 15 dakika bekletip suyunu aldırın. Salamura çok tuzluysa bir kez durulayıp yine kurulayın.
- Hamuru yoğurun. Un, maya ve tuzu geniş bir kapta karıştırın. Ilık suyu ve zeytinyağını ekleyip 8-10 dakika yoğurun. Hamur yumuşak ve hafif yapışkan kalmalı; zeytin sonradan ekleneceği için şimdilik un katmayın.
- İlk mayalanma. Üstünü örtüp ılık bir yerde yaklaşık 1 saat, hacmi iki katına çıkana kadar bekletin.
- Zeytini katlayın. Hamuru unlanmış tezgâha alın, yayarak dikdörtgen yapın ve zeytinleri üzerine serpin. Kekik kullanıyorsanız burada ekleyin. Hamuru zarfa benzer şekilde üç kez katlayın. Yoğurmayın; sadece katlayın, böylece zeytin parçalanmaz ve renk hamuru boyamaz.
- Şekil verin. Hamuru yuvarlayıp ya da uzun bir somun biçiminde yağlı kâğıt serili tepsiye alın. Üstüne zeytinyağı sürün.
- İkinci mayalanma. Yaklaşık 40 dakika dinlendirin. Fırını bu sırada 220 °C'ye ısıtın; ekmek hacmini arttırınca fırın hazır olsun.
- Pişirin. Bıçakla üstüne üç çizik atıp fırının orta rafına verin. Yaklaşık 30-35 dakika sonra üstü kızarmış ve altına vurulunca boş ses vermişse hazırdır. Fırınlar farklı çalıştığı için ilk denemede 25. dakikadan itibaren kontrol edin.
- Dinlendirin. Teldeki ekmeği en az 30 dakika kesmeden bekletin; içi bu sürede oturur.
Tuz dengesi: ekmek neden fazla tuzlu çıkar?
Zeytinli ekmeğin en sık yapılan hatası, normal tuz miktarını aynen korumaktır. Salamura zeytin 100 g'da belirgin miktarda tuz taşır ve fırında bu tuz çevre hamura yayılır. Sonuçta zeytin etrafındaki hamur tuzlu, diğer kısım ise yavan kalabilir. Bu yüzden önerimiz tuzu 8 g'a çekmek, zeytini kurulayıp hamura eşit dağıtmak.
Tuz, mayanın çalışmasını da yavaşlatır. Hamura zeytin ekledikten sonra ikinci mayalanma bu nedenle biraz uzun sürebilir. Ekmeği yağlı bir peynirle yiyecekseniz tuzu 7 g'a düşürmek de mantıklıdır. Tuz seçiminin mutfaktaki etkisini kaya tuzu yazımızda bulabilirsiniz.
Zeytini ne zaman, nasıl eklemeli?
Zeytin ilk yoğurmada hamura girerse, yoğurma sırasında ezilir ve hamur grileşir. Mayalandıktan sonra katlamak hem tanelerin bütün kalmasını hem de eşit dağılmasını sağlar. Bir diğer yöntem, zeytinleri hamuru şekillendirirken üstte bırakıp hafifçe bastırmaktır; bu durumda ekmek üstte daha görünür ve çıtır olur, ama kesildiğinde içi daha az zeytinli görünür.
Zeytinleri unla hafifçe bulamak, dibe çökmeyi azaltır. Yine de çok iri parçalar yerine yarım ya da çeyrek halde kullanmak daha tutarlı sonuç verir.
Hamurda ve servis sırasında yağ
Hamura girecek yağ için orta yoğunlukta bir naturel sızma zeytinyağı yeter. Ekmek piştikten sonra dilimin üstüne gezdirilecek yağ ise ayrı bir konudur; biber ve çimen notaları taşıyan erken hasat zeytinyağı zeytinli ekmekle iyi gider. Yağ ile ekmek eşleşmesinin mantığını zeytinyağı ve ekmek yazısında anlattık; zeytinsiz temel ekmek için ise zeytinyağı ile ev yapımı ekmek tarifine bakın.
Hamurda ve sofrada. Zeytinli ekmeğin yanına Kuzey Ege'de sıkılmış taş baskı bir yağ koymak isterseniz bu seçenek işe yarar.
Taş baskı soğuk sıkma zeytinyağıSık karşılaşılan sorunlar ve çözümleri
| Sorun | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Ekmek fazla tuzlu | Salamura zeytin durulanmadı, tuz azaltılmadı | Zeytini durulayıp kurulayın, tuzu 8 g'a indirin |
| Hamur grimsi | Zeytin yoğurma sırasında ezildi | Zeytini mayalanmadan sonra katlayarak ekleyin |
| Zeytin dipte toplandı | Taneler ıslaktı, çok iriydi | Kurulayıp yarım doğrayın, hafifçe unlayın |
| İç kısım ıslak kaldı | Erken kesildi ya da fırın az pişirdi | Dinlendirmeyi bekleyin, süreyi 5 dakika uzatın |
| Ekmek çok sıkı | Yeterince mayalanmadı | İkinci mayalanmayı hacim artana kadar sürdürün |
Fırın tepsisini çıkarırken kalın eldiven kullanın. Buhar için fırına su koyacaksanız yüzünüzü kapaktan uzak tutun; sıcak buhar bir anda çıkar.
Saklama, dilimleme ve kullanım önerileri
Zeytinli ekmek, zeytin nemi taşıdığı için sade ekmekten bir parça daha çabuk bayatlar. Tamamen soğuduktan sonra bez bir torbada ya da kağıt poşette oda sıcaklığında iki gün kadar rahat durur. Dilimleyip dondurucuya koymak daha uzun süre için pratiktir; tostere ya da fırına atılan dilim taze gibi çıtır olur. Nem, ekmeği plastikte hızla yumuşatır ve küf riskini artırır; bu yüzden hava almayan kaplardan kaçının.
Bu ekmek kahvaltıda beyaz peynir, domates ve bir parça yeşilliğe, akşam ise bir kâse çorbaya yakışır. Aynı hamurla poğaça yapmak isterseniz zeytinli poğaça tarifine göz atın. Tarifteki zeytinin saklanması için zeytin saklama yöntemleri sayfası iyi bir kaynaktır; ekmek yaparken kullandığınız zeytinleri zeytin kategorisinde bulabilirsiniz.
Varyasyonlar: kekikli, peynirli, tam buğdaylı
Temel tarifi üç yönde çeşitlendirebilirsiniz. Kekikli versiyonda tatlı kaşığı kuru kekik katlama sırasında eklenir. Peynirli varyasyon için 80 g rendelenmiş kaşar ya da küp doğranmış sert peynir, zeytinle birlikte katlanır; peynir tuzlu olduğundan tuzu 7 g'a düşürün. Tam buğdaylı seçenekte unun 150 gramı tam buğday unuyla değiştirilir; bu durumda su miktarı 20-30 ml artar, çünkü tam buğday daha fazla su çeker. Her varyasyonda fırın süresi benzerdir, ama kabuğun kızarma düzeyine göre ayar yapın.
Sonuç
İyi bir zeytinli ekmek için üç kural yeter: zeytini kurulayıp mayalanmadan sonra katlamak, tuzu azaltmak ve kesmeden önce dinlendirmek. Çeşit olarak yeşil ve siyahı birlikte denemek, ekmeğe ikili bir karakter kazandırır. Bu yaklaşımı pogaça, kek ve börek gibi hamur işlerine de uyarlayabilirsiniz; yazılarımızda bunların tarifleri de var. Zeytinli ekmeğin yanına gideceği yağ, peynir ve zeytinleri yöresel ürünler bölümünde bulabilirsiniz.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Bartosz Bartkowiak tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf ROMAN ODINTSOV tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


