İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Zeytin rehberi

5 Kilo Yeşil Zeytin Nasıl Kurulur? Adım Adım Çizik Zeytin Rehberi

Halil Esen Zeytincilik 5 dk okuma
5 Kilo Yeşil Zeytin Nasıl Kurulur? Adım Adım Çizik Zeytin Rehberi

5 kilo yeşil zeytin nasıl kurulur sorusunun cevabı sanıldığından sade: acılığı bol suyla gidermek, dengeli bir salamura hazırlamak ve sabırlı olmak. Bu rehberde Kuzey Ege'de, Edremit Körfezi çevresinde kuşaklardır uygulanan çizik yeşil zeytin yöntemini, 5 kiloluk bir kavanoz ya da gıda tipi bidon için gramajlarıyla adım adım anlatıyoruz.

Kısaca

Taze yeşil zeytini çizin, 7-10 gün soğuk suda bekleterek acılığını alın, ardından yaklaşık %8-10 tuzlu salamurada 2-3 hafta dinlendirin. Üstüne ince bir zeytinyağı tabakası ve serin bir yer, zeytinin aylarca taze kalmasını sağlar. Toplam süre 3-4 haftadır.

Yeşil zeytin kurmaya ne zaman başlanır?

Sofralık yeşil zeytin için hasat, Kuzey Ege'de genellikle Eylül sonu ile Ekim ortası arasına denk gelir. Aradığınız zeytin iri, sert, parlak ve yeşilden sarıya dönmeye yeni başlamış olmalıdır. Rengi morarmış ya da ezilmiş taneler hem acılığını geç bırakır hem de salamurada yumuşar. Zeytin ağaçtan indikten sonra en geç bir iki gün içinde işleme alınmalıdır.

Hangi çeşidi seçeceğinizden emin değilseniz zeytin çeşitleri rehberimize göz atın; Edremit ve Ayvalık yöresinde sofralığa en çok yakışan çeşitleri orada anlattık. Hasadın zeytinyağı tarafı için hasat ve zeytinyağı üretimi yazımız yol gösterir.

Gömeç, Balıkesir çevresinde bir zeytinlik
Balıkesir'in Gömeç ilçesinde bir zeytinlik. Fotoğraf: Maurice Flesier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Zeytin neden acıdır, acılık nasıl gider?

Ağaçtan yeni inen zeytini ısırmak kimseye keyif vermez. Bunun nedeni, meyvede bulunan oleuropein adlı fenolik bileşiktir. Oleuropein suda çözünür; yani zeytin suya yatırıldıkça ve su değiştirildikçe acılık yavaş yavaş uzaklaşır. Çiziklerin amacı da bu bileşiğin dışarı çıkış yolunu açmaktır. Acılığın bir kısmı salamurada da aşamalı olarak gider; bu yüzden salamuraya geçtikten sonra bile zeytin birkaç hafta daha tat değiştirir.

5 kilo yeşil zeytin için malzeme listesi

  • 5 kg taze yeşil zeytin (ayıklanmış, ezik ve kurtlu taneleri ayrılmış)
  • Yaklaşık 5 litre su (şebeke suyunu bir gece önceden dinlendirmek klor kokusunu azaltır)
  • 400-500 g kaya tuzu. Katkısız ve topaklanma önleyicisiz tuz salamurayı berrak tutar; Çankırı kaya tuzu bu iş için idealdir
  • 2 limon (dilimlenmiş), 5-6 defne yaprağı, 1 baş sarımsak
  • 1 tatlı kaşığı kuru kekik, isteğe göre pul biber
  • Üstüne yarım çay bardağı naturel sızma zeytinyağı
  • Temiz, kapaklı cam kavanoz ya da gıda tipi bidon

Adım adım yeşil zeytin kurulumu

  1. Ayıklayın ve yıkayın. Yaprak, dal, ezik ve çürük taneleri ayırın. Zeytinleri bol suda iki kez yıkayın.
  2. Çizin ya da kırın. Keskin bir bıçakla her tanenin yüzeyine boyuna bir iki çizik atın. Kırma zeytin isterseniz taneyi tahta tokmakla çekirdeğine zarar vermeden hafifçe ezin. Çizik zeytin daha bütün kalır, kırma zeytin acılığını daha çabuk bırakır.
  3. Suya yatırın. Zeytinleri soğuk suya alın, yüzmesinler diye üzerine ters bir tabak koyun. Suyu her gün değiştirin. Bu aşama çizik zeytinde 7-10 gün, kırma zeytinde 4-6 gün sürer.
  4. Tadarak karar verin. Bir zeytini ısırdığınızda keskin acılık gitmiş, geriye hafif bir burukluk kalmışsa bekleme tamamdır. Hâlâ acıysa birkaç gün daha su değiştirmeye devam edin.
  5. Salamurayı hazırlayın. Bir litre suya 80-100 g tuz (yaklaşık %8-10) ekleyip tamamen eritin. Ham yumurta salamurada yüzmeye başlıyorsa tuz oranı yerindedir.
  6. Katkıları yerleştirin. Kavanozun dibine biraz limon, defne ve sarımsak koyun, zeytinleri doldurup aralarına kalan katkıları serpiştirin. Salamurayı zeytinlerin iki parmak üstüne kadar dökün.
  7. Kapatın ve bekletin. Zeytinler salamuradan dışarı çıkmasın diye üzerine temiz bir ağırlık koyun. İlk hafta fermantasyon gazı çıkabileceğinden kapağı gevşek tutun. Serin ve gölge bir yerde 2-3 hafta dinlendirin.
  8. Zeytinyağıyla mühürleyin. Üste ince bir kat zeytinyağı dökün; hava ile teması keser ve küf oluşumunu önler.

Aromalı yeşil zeytin: farklı lezzetler

Aynı temel tarife küçük dokunuşlarla farklı lezzetler kazandırabilirsiniz. Limonlu ve kekikli versiyon için limon dilimlerini artırın; sarımsaklı için bütün baş sarımsağı karanfillerine ayırıp çiziklerle birlikte kavanoza yerleştirin; acılı bir seçenek için pul biber ya da dilimlenmiş kırmızı biber ekleyin. Hafif ekşi bir tat sevenler salamuraya yarım su bardağı doğal elma sirkesi katabilir; doğal sirkeler kategorisinde bu işe uygun başka seçenekler de bulabilirsiniz. Baharatlı karışımları ise bitmiş zeytine, servis öncesinde eklemek en iyi sonucu verir.

Yaklaşık takvim: 5 kilo zeytin kaç günde hazır olur?

GünAşamaYapılacak
1. günHazırlıkAyıklama, yıkama, çizme, suya yatırma
2-10. günSuya yatırmaHer gün suyu değiştirme, 7. günden itibaren tadım
8-11. günSalamuraSalamurayı hazırlama, kavanoza doldurma, kapatma
12-30. günOlgunlaşmaSerin yerde bekleme, ilk hafta gaz kontrolü
30. günden sonraTüketimZeytin sofraya hazır, ihtiyaç kadar çıkarma

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

SorunOlası nedenÇözüm
Zeytin hâlâ acıSu yeterince sık değişmedi ya da çizikler azSuya yatırmaya 3-4 gün devam edin, gerekirse tanelere ikinci çizik atın
Zeytin yumuşak, lapa gibiFazla olgun zeytin ya da çok uzun süre suda beklemeBir sonraki sefer daha sert taneler seçin, süreyi kısaltın
Yüzeyde beyaz zar ya da küfHava teması ve düşük tuz oranıZarı kaşıkla alın, salamurayı tazeleyin, zeytinyağı tabakasını ekleyin
Salamura köpürüyorİlk haftalarda normal fermantasyonKapağı gevşek tutun, köpüğü alın, kapağı birkaç gün sonra sıkın
Ekşi kokuOrtam çok sıcakKavanozu serin ve karanlık bir yere taşıyın
Güvenlik notu

İnternette sık geçen kostik soda ile “hızlı acı alma” yöntemini evde denemenizi önermeyiz. Cilt ve gözle temasta ciddi yanığa yol açar, durulama eksik kalırsa zeytinde kalıntı bırakır. Sofralık zeytinde sodayla işlem, kontrollü koşullarda yapılan endüstriyel bir uygulamadır. Evde su yöntemi hem güvenli hem lezzetlidir.

Saklama ve servis önerileri

Kurulum bittikten sonra zeytinleri salamurasından çıkarmadan serin ve karanlık bir yerde saklayın. Tüm taneler salamurayla örtülü kaldıkça zeytininiz uzun süre sağlam durur. Servis için ihtiyacınız kadarını çıkarıp süzün; üzerine limon, kekik ve birkaç damla zeytinyağı eklemek kahvaltı sofrasının klasiğidir. Buzdolabında hafif soğuk servis edildiğinde dokusu daha çıtır olur.

Evde kurduğunuz zeytinle sofrada ürettiğiniz tadı kıyaslamak isterseniz yeşil zeytin kategorimizdeki çeşitleri deneyin. Baharatlı ve dolgulu seçenekleri ise dolgulu zeytinler sayfasında bulabilirsiniz.

Vaktiniz yoksa hazırını alın. Edremit zeytinlerinden kurulan, doğal salamurasında bekleyen çizik yeşil zeytin kapınıza gelir.

Edremit çizik yeşil zeytin

Zeytin kurmayı öğrendikten sonra bir sonraki adım iyi bir zeytinyağı seçmektir. Zeytinyağı nasıl anlaşılır yazımızda kaliteyi sofrada, etikette ve tadımda nasıl ayırt edeceğinizi bulabilirsiniz.

Görsel kaynakları: Gömeç zeytinliği fotoğrafı Maurice Flesier'e aittir, CC BY-SA 4.0 lisansıyla Wikimedia Commons'tan alınmıştır. Kapak fotoğrafı PattayaPatrol'a aittir, CC BY-SA 4.0 lisansıyla Wikimedia Commons'tan alınmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

5 kilo yeşil zeytin için ne kadar tuz gerekir?
Yaklaşık 5 litre suya 400-500 gram kaya tuzu, yani yüzde 8-10 oranında bir salamura hazırlanır. Ham yumurta salamurada yüzmeye başlıyorsa tuz oranı yerindedir.
Yeşil zeytin kaç günde hazır olur?
Çizik zeytinde 7-10 gün suya yatırma, ardından salamurada 2-3 hafta bekleme gerekir. Toplamda 3-4 hafta içinde zeytin sofraya hazır olur.
Acı yeşil zeytin nasıl tatlandırılır?
Acılık oleuropein adlı bileşikten gelir ve suda çözünür. Zeytini soğuk suya yatırıp suyu her gün değiştirmek acılığı giderir. Isırınca keskin acılık gitmişse salamuraya geçilir.
Yeşil zeytini çizmek mi yoksa kırmak mı daha iyi?
Çizik zeytin daha bütün ve çıtır kalır, kırma zeytin acılığını daha çabuk bırakır. Tercih damak zevkine kalmıştır; ikisi de aynı salamurayla kurulur.
Zeytinin üstündeki beyaz tabaka ne anlama gelir?
Genellikle havayla temas ve düşük tuz oranından oluşan zar ya da küftür. Kaşıkla alınır, salamura tazelenir ve üstüne ince bir zeytinyağı tabakası eklenir.
Kurduğum zeytin ne kadar saklanır?
Salamurasında, serin ve karanlık bir yerde tüm taneler sıvıyla örtülü kaldıkça aylarca saklanabilir. Zeytinyağı tabakası ve kapalı kap raf ömrünü uzatır.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası