İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Zeytin rehberi

Zeytin Ne Zaman Toplanır? Yeşil ve Siyah Hasat Dönemi

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Zeytin Ne Zaman Toplanır? Yeşil ve Siyah Hasat Dönemi

Zeytin ne zaman toplanır sorusunun tek bir tarihle cevabı yoktur; çünkü yeşil sofralık, siyah sofralık ve yağlık zeytin için ideal an birbirinden farklıdır. Kuzey Ege'de hasat sonbaharın başında başlar, kışın ilk haftalarına kadar sürebilir. Aşağıda her zeytin türü için "toplama zamanını" neye bakarak anlayacağınızı, genel takvimi ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Kısaca

Kuzey Ege'de yeşil sofralık zeytin genellikle Eylül sonu ile Ekim arasında, yağlık zeytin ise Ekim'den Aralık ya da Ocak'a uzanan bir dönemde toplanır. Kesin tarih; çeşide, yıla, rakıma ve amaca göre değişir. Doğru zamanı takvim değil, tanenin rengi, sertliği ve yağ oranı belirler.

Zeytin hasadı hangi aylarda yapılır?

Kuzey Ege'de hasat sezonunu üç aşamada düşünmek mümkündür. İlk aşamada, Eylül sonu ve Ekim'de yeşil sofralık zeytin ile erken hasat yağ için toplama yapılır. İkinci aşama Kasım'a denk gelir; taneler renk değiştirmiş, yağ oranı yükselmiştir. Üçüncü aşama ise Aralık ve gerektiğinde Ocak'a uzanır; bu dönemde toplanan zeytin olgun, yağı yumuşak ve dengelidir. Bu aralıklar bölgenin genel dönemidir, kesin bir tarih içermez.

Aynı bahçede bile ağaçlar farklı olgunlaşır. Güneye bakan yamaçtaki ağaç, gölgede kalan komşusundan önce rengini değiştirir. Rakım arttıkça olgunlaşma gecikir; kıyıya yakın bahçeler ise tipik olarak daha erken hazırlanır. Ayrıca yağışlı ya da sıcak geçen bir yıl, takvimi birkaç hafta kaydırabilir.

Yeşil sofralık zeytin ne zaman toplanır?

Yeşil sofralık zeytinde amaç, tanenin iri, sert ve parlak olduğu ama henüz renk değiştirmediği ya da yeni değiştirmeye başladığı anı yakalamaktır. Taneyi parmaklarınızla sıktığınızda sert kalmalı, kabuk lekesiz olmalıdır. Rengi yeşilden saman sarısına dönen ancak morarmamış taneler hâlâ yeşil işlenebilir. Çizik ya da kırma yöntemiyle salamura kuracaksanız bu pencere kısadır; 5 kilo yeşil zeytin nasıl kurulur yazısındaki yöntemle aynı hafta içinde işleme almanız gerekir.

Edremit Körfezi'nin geleneksel çizik yeşil zeytini bu erken pencereye dayanır. Hazır olarak tatmak isterseniz Edremit çizik yeşil zeytin ya da Edremit kırma yeşil zeytin seçeneklerine bakabilirsiniz. İşleme biçimleri arasındaki farkı çizik zeytin nedir yazısı açıklar.

Siyah zeytin ne zaman toplanır?

Siyah sofralık zeytin için tanenin ağaçta olgunlaşması beklenir. Renk önce yeşilden sarıya, sonra kırmızımsı ve mora, en sonunda koyu mora-siyaha döner. Bu geçişte zeytinin acılığı azalmaya, yağ oranı artmaya başlar. Sele ve salamura siyah zeytin için dalında rengini almış, kırışmamış, sağlam taneler tercih edilir. Taneleri toplarken ezmemek şarttır; ezilen yerden küf ve yumuşama başlar.

Tirilye, yani Gemlik tipi siyah zeytin genellikle sezonun ilerleyen haftalarında işlenir. Bu tipin sofraya gelişini merak ediyorsanız Gemlik tipi tirilye zeytin sayfasına, işleme yöntemi için siyah zeytin nasıl yapılır yazısına göz atın.

Zeytin ne zaman toplanır
Fotoğraf: Toni Seyfert · Pexels

Yağlık zeytin ne zaman toplanır?

Yağlık zeytinde ölçüt, tanenin renk değişim durumudur. Zeytincilikte yaygın bir yaklaşım, toplamanın tanelerin yeşilden mora döndüğü geçiş döneminde yapılmasıdır. Daha erken toplanan zeytin az yağ verir ancak aroması keskin ve yoğun olur; daha geç toplanan zeytin daha çok yağ verir, tadı yumuşar. İki yaklaşımın farkı erken hasat zeytinyağı nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Erken hasat tercih edilen sezonlarda bu yağı sofraya almak için erken hasat naturel sızma zeytinyağı ürününe bakabilirsiniz. Genel kategori için erken hasat zeytinyağı kategorisi doğru adres. Hasat edilen zeytinin ne kadar çabuk sıkıma gitmesi gerektiğini hasattan sıkıma geçen süre yazısı gösterir.

Hasat zamanını anlamanın pratik işaretleri

Takvim yalnızca yol göstericidir; asıl karar bahçede verilir. Üreticiler ve ev zeytincileri birkaç işarete bakar:

  • Renk dağılımı: Dal üzerindeki tanelerin ne kadarının yeşil, ne kadarının mor olduğu. Karışık dağılım geçiş dönemini gösterir.
  • Tane sertliği: Yeşil sofralık için sert, ezilmeyen tane; yağlık için biraz yumuşamaya başlamış ama sıkı tane.
  • Dal tutunması: Tanenin daldan kolay kopması olgunlukla ilişkilidir; ancak aşırı kolay dökülme geç kalındığını gösterebilir.
  • Hava durumu: Don ve sert rüzgâr beklentisi, sezon sonunu öne çekmeye neden olabilir.
  • Kesit rengi: Zeytini ikiye böldüğünüzde etin renginin yeşilden beyaza ve morlaşmaya dönüşmesi olgunlaşmayı yansıtır.

Zeytin nasıl toplanır?

Elle toplama, taneyi en az zedeleyen yöntemdir ve sofralık zeytin için tercih edilir. Ağacın altına serilen ağ ya da branda, düşen taneyi toplamayı kolaylaştırır. Yağlık zeytinde ise çoğu zaman sırıkla silkeleme ya da tarak benzeri aletlerle toplama yapılır. Toplanan zeytin plastik kasa gibi havalandırmalı kaplarda taşınmalı, çuvalda uzun süre bekletilmemelidir; yığılan taneler kendi içinde ısınır ve yağ kalitesini düşürür. Hasat gününü yağmurlu bir günden sonraya denk getirmemeye de çalışın; ıslak zeytin hem taşıması zor hem de depolamada küflenmeye daha yatkındır. Kasaları gölgede tutmak, sıkım yeri ile bahçe arasındaki mesafeyi kısa tutmak aynı derecede önemlidir.

Türe göre hasat özeti

ÜrünGenel dönem (Kuzey Ege)Taneden beklenen
Yeşil sofralıkEylül sonu - Ekimİri, sert, yeşil ya da saman sarısı
Erken hasat yağlıkEkimAğırlıklı yeşil, renk değişimi başlangıcında
Siyah sofralıkKasım ve sonrasıMora-siyaha dönmüş, sağlam, kırışmamış
Olgun yağlıkKasım - Aralık, bazen OcakBüyük bölümü mor ya da siyah
Tarihleri sabit görmeyin

Yukarıdaki aylar genel bir çerçevedir. Yıla, rakıma, çeşide ve yağış durumuna göre bir ay öne ya da geriye kayabilir. Kendi bahçeniz için en güvenilir kaynak, o yılın bahçede gözlemlenen olgunluğu ve bölgedeki üretici ya da ziraat odası duyurularıdır.

Çeşide göre hasat zamanı değişir mi?

Evet. Zeytin çeşitleri aynı bahçede bile farklı hızda olgunlaşır. Erken olgunlaşan çeşitler Ekim'de renk değiştirirken, geç olgunlaşanlar Kasım sonunu bulabilir. Bu yüzden büyük bahçelerde üreticiler hasadı çeşit çeşit, parsel parsel planlar. Küçük bir bahçeniz varsa ağaçları tek tek izleyip önce rengini alanları toplamak daha verimli olur. Çeşitlerin ayrıntılı karakteri için Edremit zeytini özellikleri ve Domat zeytini özellikleri yazılarına bakabilirsiniz; Domat tarafında yağ olarak sofraya gelmiş hali için Domat filtresiz erken hasat zeytinyağı seçeneği var.

Erken ya da geç toplamanın sonuçları

Çok erken toplanan yağlık zeytin az yağ verir; ama yağın aroması belirgin ve acılığı yüksektir. Çok geç toplanan zeytin ise yağ oranını artırır; fakat ağaçta bekleyen tane kuş, zeytin sineği ve don riskiyle zarar görebilir, dökülen taneler yerde bekleyip bozulabilir. Yerden toplanan zeytin, doğrudan ağaçtan toplanan zeytinle aynı kalitede sayılmaz. Bu nedenle sezon sonuna kalmak yerine, tanelerin olgunluğuna göre planlı bir takvim yapmak daha doğru olur.

Sofralık zeytinde ise geç hasat, tanenin acılığının zamanla değişmesine ve yüzeyin yumuşamasına neden olabilir. Acı tarafını yönetmek için acı yeşil zeytin nasıl tatlandırılır yazısına bakabilirsiniz.

Hasat sezonunun yağı. Taze sezonun aromasını sofraya taşıyan 5 litrelik naturel sızma erken hasat zeytinyağı.

5 litre erken hasat zeytinyağını görün

Hasat sezonuna hazırlanmak

Bahçesi olanlar için sezon, kasa, ağ, branda ve sıkım randevusu planıyla başlar; sofralık kurmak isteyenler için ise doğru zeytin, doğru haftada alınan zeytindir. Edremit Körfezi'nin zeytin takvimini ay ay izlemek için zeytinyağı hasat takvimi yazısına, sezon boyunca yağın nasıl üretildiğini merak ediyorsanız hasat ve zeytinyağı üretimi yazısına geçebilirsiniz. Ürünlere göz atmak için zeytinler ve zeytinyağları kategorileri hazır.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Engin Akyurt tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Toni Seyfert tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Zeytin ne zaman toplanır?
Kuzey Ege'de yeşil sofralık için genel dönem Eylül sonu ile Ekim, yağlık için Ekim'den Aralık ya da Ocak'a kadardır. Kesin tarih çeşide, yıla ve rakıma göre değişir; tanenin rengi ve sertliği asıl ölçüttür.
Yeşil zeytin hangi ayda toplanır?
Genel olarak Eylül sonu ile Ekim arasında, tane iri, sert ve parlakken toplanır. Rengi yeşilden saman sarısına dönmeye başlamış ama henüz morarmamış taneler yeşil işlenebilir.
Siyah zeytin ne zaman toplanır?
Tanenin ağaçta mora ve siyaha dönmesi beklenir; bu çoğunlukla Kasım ve sonrasına denk gelir. Taneler sağlam, ezilmemiş ve kırışmamış olmalıdır.
Erken toplanan zeytin neden daha az yağ verir?
Olgunlaşmamış tanede yağ oranı henüz düşüktür. Aynı miktar zeytinden daha az yağ çıkar, ancak yağın aroması yoğun ve acılığı belirgin olur.
Zeytin yerden toplanır mı?
Yerde bekleyen taneler zedelenme, nem ve mikroorganizma riski taşıdığı için ağaçtan toplanan zeytinle aynı kalitede kabul edilmez. Sofralık için elle, yağlık için temiz serilmiş ağa toplama tercih edilir.
Hasattan sonra zeytin ne kadar beklemeli?
Zeytin mümkün olduğunca kısa sürede işlenmelidir. Yağlık zeytin için kısa süre içinde sıkıma gitmek, sofralık için ise ağaçtan indikten sonraki bir iki gün içinde işleme almak önerilir.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz
Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası