İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Zeytinyağı rehberi

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir? Nasıl Elde Edilir, Naturel Sızma ile Farkı

Halil Esen Zeytincilik 5 dk okuma
Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir? Nasıl Elde Edilir, Naturel Sızma ile Farkı

Soğuk sıkım zeytinyağı, zeytin hamurunun 27 °C'nin altında işlenmesiyle elde edilen yağdır. Bu düşük sıcaklık, zeytinin aromasını, rengini ve değerli bileşenlerini korur. Raflarda “soğuk sıkım”, “naturel sızma” ve “erken hasat” gibi etiketleri yan yana görünce kafanız karışmasın diye hepsini bu rehberde sade bir dille açıklıyoruz.

Kısaca

“Soğuk sıkım”, yağın hangi sıcaklıkta çıkarıldığını söyler. “Naturel sızma” ise kalite sınıfıdır ve serbest asitliğin en fazla %0,8 olmasını gerektirir. İyi bir yağ ikisini birden taşır. “Erken hasat” ise zeytinin ne zaman toplandığını anlatır.

Soğuk sıkım zeytinyağı nedir?

Zeytinden yağ çıkarırken ısı, verimi artırır ama kaliteyi düşürür. Hamur ne kadar ısıtılırsa yağ o kadar çok akar; ancak aroma ve polifenol de o kadar kaybolur. Soğuk sıkımda hamurun sıcaklığı 27 °C'yi geçmez. Verim daha düşüktür, ama yağ çiğ zeytinin tazeliğini ve doğal karakterini taşır. Bu yüzden soğuk sıkım yağlar çoğunlukla sofrada, salatada ve çiğ tüketimde öne çıkar.

Balıkesir Gömeç zeytinliğinde sıra sıra zeytin ağaçları
Balıkesir'in Gömeç ilçesinde bir zeytinlik. Fotoğraf: Maurice Flesier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Soğuk sıkım zeytinyağı nasıl elde edilir?

  1. Hasat ve ayıklama. Zeytinler elle ya da tarakla toplanır, yaprak ve dallardan ayrılır. Ezilmemesi için kasalarla taşınır ve en geç bir iki gün içinde değirmene ulaştırılır.
  2. Yıkama. Toprak ve yaprak kalıntıları temiz suyla giderilir.
  3. Ezme. Zeytin, çekirdeğiyle birlikte taş değirmen ya da paslanmaz çelik çekiçlerle hamur hâline getirilir.
  4. Yoğurma (malaksasyon). Hamur, 27 °C'yi aşmayan bir ısıda yaklaşık 20-30 dakika yavaşça karıştırılır. Küçük yağ damlacıkları bu sırada birleşir.
  5. Ayırma. Yağ, su ve katı kısım santrifüjle (dekantör) ya da preste birbirinden ayrılır.
  6. Dinlendirme ve süzme. Yağ berraklaşana dek bekletilir, isteğe göre filtrelenir ya da filtresiz bırakılır.

Soğuk sıkım ile naturel sızma arasındaki fark

İki kavram birbirinden farklı şeyleri anlatır. Soğuk sıkım üretim yöntemini, naturel sızma ise yağın kimyasal ve duyusal kalitesini tanımlar. Naturel sızma sınıfındaki bir yağın serbest asitliği oleik asit cinsinden en fazla %0,8 olmalı ve duyusal testte kusur içermemelidir. Aynı yağ hem soğuk sıkım hem naturel sızma olabilir; bu, bir etikette görebileceğiniz en güçlü kombinasyondur.

TerimNeyi anlatır?Ölçüt
Soğuk sıkımÜretim sıcaklığıHamur 27 °C'nin altında işlenir
Naturel sızmaKalite sınıfıSerbest asitlik en fazla %0,8, duyusal kusur yok
Naturel birinciBir alt kalite sınıfıSerbest asitlik en fazla %2
Erken hasatHasat zamanıZeytin yeşilden alacaya dönerken toplanır

Erken hasat ve soğuk sıkım birlikte olunca

Zeytin yeşilken toplandığında verim düşer, ama polifenol miktarı yükselir ve yağ daha taze, daha acı, daha baharatlı olur. Soğuk sıkım yöntemiyle birleştiğinde bu karakter korunur. Acı ve boğazda hafif yanma, bozulma değil; tazeliğin ve polifenolün işaretidir. Erken hasat zeytinyağlarımızı inceleyerek aradaki farkı tadabilirsiniz.

Polifenol hakkında

Avrupa Birliği'nde onaylı bir beyana göre, 20 gram yağda en az 5 mg hidroksitirozol ve türevleri bulunan zeytinyağı, kan lipitlerinin oksidatif strese karşı korunmasına katkıda bulunur. Bu beyanı kullanabilmek için laboratuvar analizi gerekir. Konunun ayrıntıları için polifenol yazımıza bakabilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Soğuk sıkım zeytinyağı neden daha pahalıdır?

Fiyatın arkasında verim vardır. Isıtılmadan sıkılan hamurdan çıkan yağ miktarı daha azdır; ortalama olarak bir litre yağ için 5-6 kilo zeytin gerekir. Erken hasatta bu miktar daha da artar, çünkü yeşil zeytin daha az yağ verir. Buna elle hasat, hızlı taşıma ve değirmende bekletmeden işlemenin maliyeti eklenir. Fiyatlara bakarken litre fiyatını karşılaştırmak yerine hasat yılına, asitliğe ve ambalaja da bakmak gerekir. Güncel seçenekleri soğuk sıkım zeytinyağı sayfasında görebilirsiniz.

Filtreli mi, filtresiz mi?

Sıkımdan sonra yağda çok küçük zeytin parçacıkları ve su damlacıkları kalır. Filtrelenen yağ berrak görünür ve raf ömrü biraz daha uzundur. Filtresiz yağ ise bulanık, daha yoğun aromalı ve “taze sıkılmış” karakterlidir; ama dibinde tortu oluşur. Her iki yöntem de naturel sızma sınıfına uygun olabilir. Şişenin dibindeki tortu bozulma değil, zeytin parçacığıdır. Yine de filtresiz yağları serin yerde saklayıp birkaç ay içinde tüketmek daha iyidir.

Soğuk sıkım zeytinyağı nasıl tadılır?

Profesyonel tadımcılar yağı küçük, koyu renkli bir bardağa koyar, avuçla ısıtır ve önce kokusuna bakar. Taze çimen, enginar, domates yaprağı ya da badem kokusu iyi işarettir. Ardından küçük bir yudum alıp ağızda dolaştırır, havayla birlikte çeker. Acılık dilin arkasında, yakıcılık boğazda hissedilir; ikisi dengeli ve orta şiddetteyse yağ kalitelidir. Küflü, ekşi ya da mumsu bir koku ise kusurun işaretidir. Tadım ipuçlarını zeytinyağı nasıl anlaşılır yazısında da bulabilirsiniz.

Soğuk sıkım zeytinyağı nasıl kullanılır?

Soğuk sıkım yağın aroması ısıyla azalacağından en güzel hâliyle çiğ tüketilir. Salataların üzerine, çorbaların son aşamasına, kahvaltıda ekmeğe, peynire ve zeytinli ezmelere gezdirmek yağın karakterini öne çıkarır. Zeytinyağlı yemekler ve düşük ateşli pişirmelerde de rahatlıkla kullanılır. Yüksek ısıda kızartmada ise daha sade bir naturel sızma tercih etmek ekonomik olur. Yağ ile birlikte yemekte dengeli beslenme hakkında genel bilgi için zeytinyağı faydaları yazımıza göz atın.

Yağınızı nasıl saklamalısınız?

Zeytinyağının üç düşmanı ışık, ısı ve havadır. Yağı koyu renkli cam şişede ya da teneke kutuda, ocak ve pencereden uzak, serin bir dolapta saklayın. Kullandıktan sonra kapağı sıkıca kapatın. Büyük kapları küçük şişelere bölmek, açık havayla temasını azaltır. Açılmış bir yağı birkaç ay içinde tüketmek, aromasını korumak için iyi bir kuraldır. Hasat yılına dikkat etmek de kalite için önemlidir.

Hangi boyutu seçmeli?

  • 1 litre: Tek kişilik ya da iki kişilik evler, deneme ve hediye için
  • 2 litre teneke: Dört kişilik ailelerde düzenli kullanım için
  • 5 litre teneke: Büyük aileler ve toplu alımlar, fiyat avantajı için

Sizin için doğru yağı seçmenize yardımcı olacak bir diğer kaynak zeytinyağı nasıl anlaşılır rehberidir; orada etiket okuma ve tadım ipuçlarını bulabilirsiniz.

Soğuk sıkım naturel sızma zeytinyağı. Kuzey Ege zeytinlerinden, taze hasat ve soğuk sıkımla elde edilen gurme yağımız.

1 litre gurme zeytinyağı

Tüm soğuk sıkım yağlarımız soğuk sıkım zeytinyağı kategorisinde; bütün zeytinyağı çeşitlerimiz ise zeytinyağları sayfasındadır.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı (sıkıma hazır zeytinler) Jebulon'a aittir, CC0 ile Wikimedia Commons'tan alınmıştır. Zeytinlik fotoğrafı Maurice Flesier'e aittir, CC BY-SA 4.0 lisansıyla Wikimedia Commons'tan alınmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Soğuk sıkım zeytinyağı ne demektir?
Zeytin hamurunun 27 °C'nin altında işlenerek elde edilen yağdır. Düşük sıcaklık aromayı, rengi ve değerli bileşenleri korur.
Soğuk sıkım ile naturel sızma aynı şey midir?
Hayır. Soğuk sıkım üretim sıcaklığını, naturel sızma kalite sınıfını anlatır. Naturel sızma için serbest asitlik en fazla yüzde 0,8 olmalıdır. İkisini birlikte taşıyan yağ en güvenilir tercihtir.
Soğuk sıkım zeytinyağı ile kızartma yapılır mı?
Yapılabilir ancak ısı aromayı azaltır. Soğuk sıkım yağ çiğ tüketimde, salatada ve düşük ateşli pişirmede en iyi sonucu verir.
Soğuk sıkım zeytinyağı neden pahalıdır?
Isıtılmadan sıkılan hamurdan daha az yağ çıkar; bir litre yağ için ortalama 5-6 kilo zeytin gerekir. Elle hasat ve hızlı işleme maliyeti de eklenir.
Filtresiz zeytinyağı bozuk mudur?
Hayır. Filtresiz yağ bulanıktır ve dibinde tortu oluşabilir; bu zeytin parçacığıdır. Serin yerde saklanıp birkaç ay içinde tüketilmesi önerilir.
Zeytinyağı nasıl saklanmalı?
Koyu cam şişede ya da teneke kutuda, ışıktan ve ısıdan uzak, serin bir dolapta saklanmalı; kullanımdan sonra kapağı kapatılmalıdır.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz
Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası