İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Doğal ürünler

Keçiboynuzu Pekmezi Nedir? Harnup Pekmezinin Kullanımı

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Keçiboynuzu Pekmezi Nedir? Harnup Pekmezinin Kullanımı

Keçiboynuzu pekmezi, keçiboynuzu ağacının kuru bakla meyvelerinin kaynatılıp süzüldükten sonra koyulaştırılmasıyla yapılan, kakaoya ve karamele yakın aroması olan bir pekmezdir. Halk arasında harnup pekmezi diye de bilinir. Bu yazıda keçiboynuzu pekmezinin ne olduğunu, nasıl üretildiğini, tatlı ve içeceklerde nasıl kullanıldığını ve alırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini bulacaksınız.

Kısaca

Keçiboynuzu pekmezi (harnup pekmezi), kuru keçiboynuzu baklalarının suyunun kaynatılıp yoğunlaştırılmasıyla yapılır. Hafif ekşi ve karamelimsi bir tadı vardır; kahvaltıda, tatlılarda ve içeceklerde kullanılır. Seçerken içerik listesinin sade, kıvamın akıcı ve kokunun yanık olmamasına dikkat edin.

Keçiboynuzu nedir, harnup ne anlama gelir?

Keçiboynuzu (Ceratonia siliqua), kuru ve sıcak yazlara dayanıklı, her mevsim yeşil kalan bir ağaçtır. Meyvesi uzun, kıvrık, koyu kahverengi bir bakladır ve görünüşü keçi boynuzuna benzediği için bu adı almıştır. "Harnup" ise aynı bitkiye verilen yöresel isimdir; Arapça kökenli bir sözcüktür. Anadolu'nun sıcak kıyı şeritlerinde ağaçlar yaygındır, yarı kurak bahçelerde yıllarca meyve verir.

Kuru baklanın içindeki etli kısım doğal olarak tatlıdır. Bu yüzden pekmez yapımında ek şeker gerekmeyecek kadar yoğun bir kaynak sayılır. Baklanın çekirdekleri ayrıca öğütülerek keçiboynuzu unu olarak, çekirdeklerden elde edilen zamk ise gıda sanayisinde kıvam artırıcı olarak kullanılır; ancak pekmezde kullanılan kısım baklanın etli bölümüdür.

Keçiboynuzu pekmezi nasıl yapılır?

Geleneksel yöntem uzun ve sabırlıdır; ev ölçeğinde de uygulanabilir. İşlemin özeti baklaları kırmak, suda kaynatmak, süzmek ve yeniden kaynatarak koyulaştırmaktır.

  1. Baklaları temizleyin. Kuru baklaları toz ve çekirdeklerden arındırın; yıkayıp kurulayın.
  2. Kırın ve ıslatın. Parçalara ayrılan baklaları suya batırıp bir gece bekletin. Böylece etli kısım suya rengini ve tadını bırakmaya başlar.
  3. Kaynatın. Aynı suyla yaklaşık 1-2 saat hafif ateşte kaynatın; sıvı koyu kahverengiye dönene kadar devam edin.
  4. Süzün. Bezle ya da ince tel süzgeçle sıvıyı ayırın; kalan posa sıkılarak son damlaları alınır.
  5. Koyulaştırın. Süzülen sıvıyı geniş bir tencerede yeniden kaynatın, köpüğünü alın, kaşıktan iplik gibi akana kadar buharlaştırın.
  6. Şişeleyin. Temiz, sıcak yıkanmış cam kavanozlara doldurup soğuyunca kapatın.
Sıcak sıvı uyarısı

Koyulaşan pekmez kaynarken tencereden fışkırabilir. Uzun saplı kaşık kullanın, ocağın başında çocuk bulundurmayın ve doldurma sırasında eldiven takın. Kavanozları sıcak sudan geçirip temizleyin.

Keçiboynuzu pekmezi
Fotoğraf: Alexander Grigorian · Pexels

Tadı ve aroması nasıldır?

Keçiboynuzu pekmezinin tadı üzüm pekmezinden daha yumuşak, kakao ve karamel arasında bir yerde durur. Ekşilik azdır; tatlı ağır basar, arkasında hafif tütsülenmiş bir not kalır. Rengi koyu kahverengi, kıvamı akıcı ama yapışkandır. Bu özellikleri onu tatlı tarifleri için doğal bir aday yapar.

Karşılaştırma yapmak isteyenler için üzüm pekmezi daha yoğun şeker notası, karaüzüm pekmezi ise daha koyu ve derin bir meyve aroması verir. Karadut tarafında daha ekşimsi bir tat tercih ediyorsanız karadut pekmezi yazısı sizi yönlendirir.

Keçiboynuzu pekmezi nerelerde kullanılır?

Pekmezin tadı kakaoyu andırdığı için çikolatalı tatlıların yan malzemesi olarak sık kullanılır. Yine de sadece tatlıyla sınırlı değildir.

  • Kahvaltı: Tahinle karıştırıp ekmeğe sürülür, yoğurda eklenir.
  • Süt ve içecek: Sıcak ya da soğuk süte bir kaşık eklemek, kakao yerine bir seçenek sunar.
  • Hamur işleri: Kek, kurabiye ve brownie karışımlarında şeker yerine kısmen kullanılır.
  • Dondurma ve muhallebi: Üzerine gezdirilince karamel sosu gibi davranır.
  • Granola ve yulaf: Fırından önce karışıma eklenerek kıtır ve kahverengi bir kaplama sağlar.

Mutfakta en iyi sonucu, pekmezi tek başına tatlandırıcı olarak değil, tadı tamamlayıcı olarak kullanınca alırsınız. Örneğin sade bir sütlü irmik tatlısına bir kaşık eklemek yeterlidir; fazlası tadı bastırır. Tuzlu yönde ise keçiboynuzu pekmezi, kavrulmuş ceviz ve peynirle ince bir sos hâline getirilebilir. Çeşit ve kıvam farklarını deneyerek kendi sofranızdaki ölçüyü bulmak en sağlıklı yoldur; elinizdeki kavanozun yoğunluğu üreticiye göre değişebilir.

Pekmez çeşitlerinin karşılaştırması

PekmezAromaUygun kullanım
KeçiboynuzuKakaomsu, karamelimsi, hafif tatlıSüt, tatlı, kahvaltı
ÜzümYoğun tatlı, meyve notasıTahin, helva, kış kahvaltısı
KaradutEkşimsi tatlıYoğurt, krep, soğuk içecek
Servi kozalağıReçinemsi, orman notalıPeynir yanında, farklı tatlı sosları
KızılcıkEkşi, canlıSoslar, soğuk içecek

Keçiboynuzu pekmezi seçerken nelere bakılır?

Pekmezin ilk ölçütü içindekiler listesidir. En sade seçenekte yalnızca keçiboynuzu ve su yazar; bazı ürünlerde şeker, glikoz şurubu ya da renklendirici bulunabilir. Bunları tarif ve beklentinize göre değerlendirin ama etikette açıkça yazmasını isteyin.

  • Renk ve kıvam: Koyu kahve, parlak ve akıcı; çok sulu ya da sert katılaşmış olmamalı.
  • Koku: Karamel ve baklagil kokusu beklenir; yanık, küf ya da ekşi koku kusurdur.
  • Ambalaj: Cam şişe pekmezin kokusunu korur.
  • Etiket bilgisi: Üretici, parti ve son tüketim tarihi mutlaka bulunmalı.

Mağazamızdaki pekmez çeşitlerini doğal pekmezler kategorisinde bir arada görebilirsiniz.

Saklama ve dikkat edilecekler

Pekmez şeker oranı yüksek olduğundan dayanıklıdır, yine de ışık, ısı ve nemden korunmalıdır. Kapağı kapalı serin bir dolap en uygun yerdir. Her seferinde temiz kuru kaşıkla alın; ıslak kaşık küf riskini artırır. Kristalleşme olursa kavanozu ılık suda tutup çözün. Yüzeyde beyaz tabaka, ekşi koku ya da gaz çıkışı varsa pekmezi tüketmeyin.

Sağlıkla ilgili not

Keçiboynuzu pekmezi bir mutfak ürünüdür; tedavi ya da hastalıktan korunma amacıyla önerilmez. Şeker hastalığı, hamilelik, bebek beslenmesi ya da özel diyet söz konusuysa hekiminize danışın.

Kullanırken sık yapılan hatalar

Keçiboynuzu pekmezi, üzüm pekmezi gibi çok tatlı sanılır ve tariflerde aynı oranda kullanılır. Oysa kakaomsu notası belirgin olduğu için çoğu tatlıda şeker miktarını bir miktar azaltmak yeterli olur. Başka bir hata, pekmezi kaynayan sütle doğrudan karıştırmaktır; süt ısısı pekmezin asidiyle birleşince hafif kesilme görülebilir. Pekmezi önce az ılık sütte açıp sonra eklemek bunu önler.

Bir diğer hata da pekmezi hamur işine tek tatlandırıcı olarak koymaktır. Pekmez nem tutar ve rengi koyulaştırır; kekler fazla yoğun ve nemli çıkabilir. Genellikle şekerin üçte birini pekmezle değiştirmek, kalan kısmı şekerle bırakmak daha dengeli sonuç verir. Fırın sıcaklığını da on derece düşürmek, koyu rengin yanık görünmesini engeller.

Ayrıca açık kavanozu sıcak bir pencere kenarında bırakmayın; ısı pekmezin aromasını kısa sürede köreltir. Son olarak, tadı ağır geldiğinde pekmezi sulandırarak hafifletmek yerine yoğurt, süt ya da tahinle dengelemeyi deneyin. Böylece hem doku hem aroma korunur.

Pratik keçiboynuzu pekmezli sıcak süt

Bir bardak sütü ısıtın, kaynamaya yaklaşırken ocaktan alın. Bir yemek kaşığı keçiboynuzu pekmezini az sütte önce ezip açın, sonra bardağa ekleyin ve karıştırın. İsterseniz bir tutam tarçın serpin. Böylece kakaosuz, doğal karamel aromalı bir içecek elde edersiniz. Soğuk versiyonu için süt soğutulup buz ve pekmezle çırpılır.

Kakao yerine pekmez arıyorsanız. Keçiboynuzu özü 650 gr şişesi süt, tatlı ve kahvaltı için hazırdır.

Keçiboynuzu özünü inceleyin

Keçiboynuzu pekmezi, sade ve yoğun lezzetiyle geleneksel pekmezler arasında kendine özgü bir yerde durur. Farklı bir ekşi tatlı denge için nar ekşisi nedir yazısını, sos ve salata tarafı için elma sirkesi yazısını okuyabilir, yöresel ürünlerimizi yöresel ürünler kategorisinde bulabilirsiniz.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Sachin Shettigar tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Alexander Grigorian tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Keçiboynuzu pekmezi nedir?
Keçiboynuzu pekmezi, kuru keçiboynuzu baklalarının suda kaynatılıp süzülmesi ve sıvının yeniden kaynatılarak koyulaştırılmasıyla elde edilen koyu kahverengi bir pekmezdir. Tadı kakao ve karamele yakındır.
Harnup pekmezi ile keçiboynuzu pekmezi aynı mıdır?
Evet. Harnup, keçiboynuzu bitkisine verilen yöresel addır. Harnup pekmezi ile keçiboynuzu pekmezi aynı ürünü anlatır; fark yalnızca bölgeden bölgeye değişen adlandırmadadır.
Keçiboynuzu pekmezi nerelerde kullanılır?
Kahvaltıda tahinle, sıcak ya da soğuk sütün içinde, kek ve kurabiyelerde, dondurma ve muhallebi üzerinde ve granola karışımlarında kullanılır. Kakaomsu aroması nedeniyle tatlılarda sık tercih edilir.
Keçiboynuzu pekmezi nasıl saklanır?
Serin, kuru ve ışıktan uzak bir dolapta kapağı kapalı saklayın. Her seferinde temiz kuru kaşık kullanın. Kristalleşirse ılık suda ısıtarak çözebilirsiniz. Küf, ekşi koku ya da gaz çıkışı varsa tüketmeyin.
Pekmezde katkı olup olmadığını nasıl anlarım?
İçindekiler listesine bakın. Sade bir üründe yalnızca keçiboynuzu ve su yazar. Şeker, glikoz şurubu, renklendirici gibi eklemeler etikette açıkça belirtilmelidir. Üretici, parti ve son tüketim bilgisini de kontrol edin.
Keçiboynuzu pekmezi hamileler ve bebekler için uygun mudur?
Pekmez bir mutfak ürünüdür, tedavi amaçlı düşünülmemelidir. Hamilelik, bebek beslenmesi, şeker hastalığı ya da özel diyet söz konusuysa tüketim miktarı konusunda mutlaka hekiminize danışın.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası