Ağustos sonu, kasa kasa kırmızı biberin tezgâhlara dizildiği haftalarda mutfaklarda salça mevsimi başlar. Biber salçası nasıl yapılır sorusunun cevabı üç kelimede özetlenir: biber, tuz ve güneş. Bu yazıda tatlı ve acı salçanın ev yöntemini, yaklaşık ölçü ve sürelerle, kavanoza doldurma ve saklama güvenliğiyle birlikte anlatıyoruz.
Kırmızı biberler yıkanır, saplarından ve çekirdeklerinden ayrılır, kıyılır ve kaynatılarak suyu çekilir. Ardından tuzla karıştırılıp güneşte ya da ocakta koyulaşana dek kurutulur. Yaklaşık 8-10 kilo biberden 1 kilo kadar salça çıkar; temiz kavanozda, üstü zeytinyağıyla kapatılarak saklanır.
Salçalık biber nasıl seçilir?
Salçanın tadı, biberin olgunluğuna bağlıdır. Tamamen kızarmış, parlak, etli ve kokulu biberler seçin. Kapya, kıvırcık ve sivri tipler et oranı yüksek olduğu için verimli sonuç verir. Yeşilimsi ya da yumuşamış, kabuğu çürümüş biberleri ayıklayın. Tatlı salça için acısız, acı salça için biberin üçte birini acı biberle değiştirmek yeterlidir.
Kasadan aldığınız biberleri aynı gün ya da ertesi sabah işleyin. Serin bir yerde bekletirseniz yüzeyde ezilen kısımlar kararabilir. Acı biber keserken eldiven giyin; gözünüze ya da yüzünüze dokunmayın.
Malzeme ve ölçüler
Aşağıdaki oranlar, yaklaşık 10 kilo biber içindir. Su içeriği biberden biberde değiştiği için bunlar yaklaşıktır:
| Malzeme | Miktar | Not |
|---|---|---|
| Kırmızı biber (tatlı) | 10 kg | Acı için 2-3 kg acı biberle değiştirebilirsiniz |
| İnce tuz | yaklaşık 150-200 g | Tada göre ayarlanır |
| Zeytinyağı | yaklaşık 1 su bardağı | Kavanoz üstü için |
| Beklenen salça | yaklaşık 1-1,3 kg | Kuruluk derecesine bağlıdır |
Dilerseniz çok az limon suyu ya da bir kaşık sirke ekleyebilirsiniz; asidi biraz yükseltmek, rengi ve kavanozdaki dengeyi korumaya yardımcı olur. Koruyucu eklemek zorunda değilsiniz.
Adım adım biber salçası yapımı
- Yıkayın ve ayıklayın. Biberleri soğuk suda iyice yıkayın, saplarını koparın ve ortadan ikiye bölüp çekirdeklerini ayıklayın. Çekirdek bırakırsanız salça acılaşır ve dokusu pütürlü olur.
- Kıyın. Biberleri mutfak robotunda ya da etli kıyma makinesinden geçirerek iri bir püre kıvamına getirin. Tamamen sulandırmayın; kıymada az su çıksın.
- Kaynatın. Püreyi geniş bir kazana alıp kısık-orta ateşte 30-45 dakika kaynatın, ara sıra karıştırın. Biberin kabukları yumuşar, su buharlaşmaya başlar.
- Süzün ve tuzlayın. Biberi temiz bir tülbent ya da süzgeçte birkaç saat bekletip suyunu akıtın. Tuzu ekleyip karıştırın.
- Koyulaştırın. Salçayı geniş tepsilere ince bir kat hâlinde yayın. Güneşte 4-7 gün boyunca, gündüzleri karıştırarak kurutun; geceleri içeri alın. Güneş yoksa fırında 100-120 derecede, kapağı aralık, birkaç saat karıştırarak koyulaştırın.
- Kavanoza doldurun. Kıvam, kaşıktan akmayacak ve tepsiden sıyrılacak kadar koyulaşınca salçayı temiz kavanozlara sıkıştırarak doldurun. Üstüne ince bir kat zeytinyağı dökün.

Güneş yoksa nasıl koyulaştırılır?
Güneşte kurutmak lezzeti en iyi geliştiren yoldur, ama her evde balkon ya da çatı yoktur. Alternatifte biberi uzun süre ocakta kısık ateşte, kapak açık, sık sık karıştırarak pişirebilirsiniz. Bu yolla kıvam birkaç saatte gelir, ama yanma riski yüksektir; dipte kalan salça tutabilir, bu yüzden geniş bir kazan ve sabırlı karıştırma gerekir.
Güneşte kurutma yapıyorsanız tepsileri sinekten ve tozdan korumak için ince bir tülbent ya da tel kafes örtün. Böcek ve yağmur riski olan günlerde tepsileri içeri alın. Domates salçasına aynı yöntemi uygulamak isterseniz domates salçası nasıl yapılır yazımızdaki güneşte kurutma ayrıntıları işinize yarar.
Tatlı ve acı salçanın farkı
Tatlı salça, acısız kırmızı biberden yapılır; yemeklere renk, tat ve kıvam vermek için çorbalarda, tencere yemeklerinde ve kuru fasulyede kullanılır. Acı salçada ise acı biber payı bulunur; kebap, lahmacun, ezme ve tavuk marinasyonunda daha çok tercih edilir. Aralarındaki asıl fark, acı biberin içindeki kapsaisindir; bu madde acıyı verir, ama salçanın sırrı büyük ölçüde tuz ve kuruluk derecesidir.
Hazır ürünleri deneyip kendi tarifinizi oluşturmak isterseniz biber salçası 660 gr ya da daha çok tüketenler için biber salçası 1350 gr seçeneklerimiz var. Kahvaltı sofrası için hazırlanmış çeşitleri acı acuka ve tatlı acuka olarak bulabilirsiniz.
Kavanoz ve saklama güvenliği
Ev yapımı salça düşük asitli bir gıdadır, bu yüzden saklama koşulları önemlidir. Kavanozları ve kapaklarını önce sıcak sabunlu suda yıkayın, ardından kaynar suda 10 dakika tutup kurulayın; salçayı kavanoza sıcakken ya da oda sıcaklığındayken doldurun. Ağzına kadar doldurup sıkıştırın, havada boşluk bırakmayın ve üstüne yaklaşık 1 cm zeytinyağı dökün.
Kavanoz açıldıktan sonra buzdolabında saklayın ve her kullanımda temiz bir kaşık kullanın. Üzerinde küf, ekşi ya da alışılmışın dışında koku, kabarma ya da gaz belirtisi görürseniz tüketmeyin. Ev yapımı konservelerde kesin raf ömrü yazmak mümkün değildir; mümkün olduğunca erken tüketin ve kavanoza yapım tarihini yazın.
Kullandıkça yağ tabakasını yenilemek, yüzeyin hava ile temasını keser. Salçayı küçük kavanozlara bölerek saklamak, her seferinde yalnızca bir kavanozu açmanızı sağlar. Genel reçel ve konserve saklama ilkeleri için reçel saklama ve raf ömrü yazımız benzer hijyen kurallarını anlatır; yağ koruması için ise zeytinyağı nasıl saklanır rehberine bakabilirsiniz.
Yemekte kullanım ve ölçü
Salça, yemeğe başlarken yağda kavrulduğunda aromasını en iyi verir. Dört kişilik bir kuru fasulye ya da bulgur pilavı için yaklaşık 1 yemek kaşığı biber salçasını önce 1-2 yemek kaşığı zeytinyağında bir iki dakika çevirin, sonra soğan ve sıvıyı ekleyin. Çiğ kullanım için ise yarım çay bardağı zeytinyağına 2 yemek kaşığı salça, bir çimdik kekik ve limon suyu karıştırıp sosa çevirebilirsiniz.
Sofra ezmesi için 3 yemek kaşığı acı salçayı, ince kıyılmış 1 domates, 1 küçük soğan, maydanoz ve biraz nar ekşisiyle karıştırmak yeterlidir. Nar ekşisini kendiniz yapmak isterseniz nar ekşisi tarifimize göz atın. Tavuk ya da kırmızı et marinasyonunda 2 yemek kaşığı salça, 3 yemek kaşığı yağ ve baharat ile 1 kilo et yeterli bir başlangıçtır; etin 2-4 saat dinlenmesi aroma verir.
Verim hesabı
Sebze suyu ve kabuk kayıpları nedeniyle, çiğ biberin yaklaşık onda biri kadar salça çıkar. 5 kilo biberle çalışırsanız 500-650 gram, 20 kilo ile ise 2-2,5 kilo kadar salça elde edebilirsiniz. Güneş sürecini erken bitirirseniz verim artar, ama salça daha sulu kalır ve kavanozda bozulma riski yükselir; bu yüzden koyu kıvamı hedefleyin.
Zamanınız kısıtlıysa. Kahvaltıda ve yemekte kullanıma hazır, katkısız kıvamlı bir salçayı kavanozdan alabilirsiniz.
Kahvaltılık salçaya bakınSalça yaparken sık yapılan hatalar
- Çekirdeği ayıklamamak. Salça acılaşır, kıvamı pütürlü olur.
- Suyu iyi çekmemek. Yeterince koyulaşmayan salça kavanozda ekşir ya da küflenir.
- Islak kavanoz kullanmak. Su damlası küf riskini artırır; kavanozlar tam kuru olmalıdır.
- Tuzu az kullanmak. Tuz hem lezzet hem muhafaza içindir; ölçüyü aşırı kısmayın.
- Karıştırmamak. Gün boyu karıştırılmayan salça yüzeyde kabuk bağlar, altı ıslak kalır.
Kuzey Ege'de zeytin ve zeytinyağı sofrasına sıkça eşlik eden biber salçası, kahvaltıdan akşam yemeğine her öğüne girer. Kahvaltıda zeytin ezmesiyle birlikte kullanmak istiyorsanız zeytin ezmesi tarifi hoşunuza gidebilir. Hazır ürünlere göz atmak için salçalar kategorisine, bölgesel diğer lezzetler için yöresel ürünler sayfasına bakabilirsiniz.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Skyler Ewing tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Peter Xie tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


