Zeytinyağlı pırasa, kış sofralarının en sevilen soğuk yemeklerinden biridir: pırasa tatlı ve yumuşak, pirinç tane tane, havuç ise rengiyle tabağı canlandırır. Bu tarifte zeytinyağlı pırasayı pirinçli ve havuçlu yapmanın ölçülerini, pişirme sırasını ve sofraya soğuk getirmenin inceliklerini paylaşıyoruz.
Dört kişilik bir tencere için 1 kg pırasa, 2 orta boy havuç, 1 soğan, yarım su bardağı pirinç ve yarım çay bardağı zeytinyağı yeterlidir. Sebzeler kısık ateşte 30-35 dakikada pişer. Yemek tencerede soğutulup buzdolabında dinlendirildiğinde tadı oturur.
Zeytinyağlı pırasa malzemeleri (4 kişilik)
- 1 kg pırasa (yaklaşık 4-5 orta boy sap)
- 2 orta boy havuç
- 1 büyük kuru soğan
- Yarım su bardağı pirinç (baldo ya da orta taneli, yıkanmış)
- Yarım çay bardağı zeytinyağı. Sofralık yemekte hafif meyvemsi bir naturel sızma zeytinyağı iyi gider
- 1 yemek kaşığı salça (isteğe bağlı)
- 1 tatlı kaşığı toz şeker ve 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 su bardağı sıcak su ve yarım limonun suyu
- Servis için dere otu ya da maydanoz
Pırasanın tadı sade olduğundan malzemenin tazesini seçmek önemlidir: sapları sert, beyaz kısmı uzun ve yaprak uçları yeşil olmalı. Sarılaşmış ve kuruyup büzülmüş uçlar tatta bayatlık bırakır.
Pırasa nasıl temizlenir ve doğranır?
Pırasanın kat aralarında toprak kalır; bu yüzden temizlik, yemeğin en sabır isteyen aşamasıdır. Kök kısmını kesin, dış sert yaprakları soyun ve koyu yeşil uçları atın ya da çorba için ayırın. Beyaz ve açık yeşil gövdeyi boyuna ortadan ikiye yarıp bol suda, yaprak aralarını açarak çalkalayın. Ardından 3-4 cm'lik halkalar ya da tercihinize göre ince dilimler hâlinde doğrayın.
Halkaları bir kez de süzgeçte yıkamak iyi olur. Kum taneciği dişte sezilince yemeğin tüm keyfi kaçar. Doğradıktan sonra kenara alıp havuçla soğana geçin.

Adım adım zeytinyağlı pırasa tarifi
- Soğanı kavurun. Zeytinyağını tencerede ısıtın, yarım ay doğranmış soğanı orta ateşte 4-5 dakika, renk almadan şeffaflaşana kadar kavurun.
- Havucu ekleyin. Yarım ay ya da yuvarlak doğranmış havucu ekleyip 2-3 dakika daha çevirin. Salça kullanacaksanız bu aşamada ekleyip yağda kokusu çıkana dek birkaç dakika kavurun.
- Pırasayı yerleştirin. Doğranmış pırasayı üstüne yayın, tuz ve şekeri serpin. Pırasa su salacağı için bu noktada çok su eklemeyin.
- Pirinci ekleyin. Yıkanmış pirinci sebzelerin üstüne serpin; karıştırmayın. Pirinç sebzenin buharıyla pişecektir.
- Su ve limon. Sıcak suyu ve limon suyunu ekleyin. Su sebzelerin yaklaşık yarısına gelmelidir.
- Pişirin. Kapağı kapatıp kısık ateşte 30-35 dakika pişirin. Pirinç yumuşadığında, pırasa suyunu çekip yumuşadığında ateşi kapatın.
- Dinlendirin. Tencereyi kapağı hafif aralık hâlde ocaktan alın, ılınmaya bırakın. Sonra tabağa aktarıp servise kadar buzdolabında bekletin.
Pırasa nasıl seçilir, ne zaman en lezzetlidir?
Pırasa, soğuk aylarda tezgâhta en bol bulunan sebzelerden biridir ve tadı da bu dönemde en yerindedir. Alırken beyaz kısmı uzun, sapı sıkı ve diri olan demetleri seçin. Çok kalın, içi odunsulaşmış saplar pişince lifli kalabilir; orta kalınlıktaki saplar daha yumuşak sonuç verir. Tezgâhta dış yaprakları kurumuş ve ezilmiş pırasadan uzak durun. Eve gelince pırasayı yıkamadan, nemli bir bezle sarıp buzdolabının sebze çekmecesinde saklayın; yıkanmış ve doğranmış pırasa çabuk bozulduğundan tarife başlarken temizlemek en doğrusudur.
Koyu yeşil yapraklar da boşa gitmesin. İnce doğrayıp soğanla birlikte kavurursanız yemeğe çorbamsı bir derinlik katar; ya da sebze suyuna atılabilir. Ancak yaprakların kum tutma ihtimali yüksek olduğundan yıkama aşamasında özel dikkat gösterin.
Pirinç, havuç ve su oranı neden önemli?
Zeytinyağlı sebze yemeğinde pirinç, suyu çekerek yemeği bağlar; fazla pirinç yemeği pilava, az pirinç ise sulanmaya götürür. Dört kişilik bu miktar için yarım su bardağı pirinç ve bir su bardağı sıcak su dengelidir. Pırasa kendi suyunu bıraktığı için tencereye az su koymak ölçüyü bozmaz; sebzenin yarısını geçmeyen su çoğu zaman yeterlidir.
Havuç tatlılık verir ve kasenin rengini belirler. Çok ince doğrarsanız pırasayla birlikte dağılır; iri halkalar tercih ederseniz tabakta belirgin kalır. Şeker miktarını azaltmak isteyenler, soğanı biraz daha uzun kavurarak tatlılığı artırabilir.
| Malzeme | 2 kişilik | 4 kişilik | 6 kişilik |
|---|---|---|---|
| Pırasa | 500 g | 1 kg | 1,5 kg |
| Havuç | 1 orta boy | 2 orta boy | 3 orta boy |
| Pirinç | 4 yemek kaşığı | Yarım su bardağı | 3/4 su bardağı |
| Zeytinyağı | Yarım çay bardağından az | Yarım çay bardağı | 3/4 çay bardağı |
| Sıcak su | Yarım su bardağı | 1 su bardağı | 1,5 su bardağı |
Zeytinyağlı yemekte hangi zeytinyağı kullanılır?
Zeytinyağlı yemekte yağ kavurmada hafifçe ısınır, servis öncesinde ise çiğ olarak üstüne gezdirilebilir. Pişirme için ölçülü miktarda, naturel sızma bir yağ (örneğin soğuk sıkım gurme zeytinyağı) yeterli tat verir. Çiğ katmak için meyvemsi ve hafif acımsı bir erken hasat zeytinyağı yemeğin aromasını öne çıkarır. Yağların farkını erken hasat zeytinyağı nedir yazımızda, pişirmeye uygunluğunu zeytinyağı ile yemek pişirme rehberimizde bulabilirsiniz.
Bir de ölçü meselesi var: tarifte yarım çay bardağı yağ, dört kişilik bir tencere için orta bir miktardır. Daha hafif bir yemek isterseniz 6-7 yemek kaşığına inebilirsiniz; ama yağı çok kısınca pırasa yapışıp kenarlardan tutabilir, bu durumda bir iki kaşık su ekleyin.
Soğuk servis ve saklama
Zeytinyağlı pırasa soğuk yemek olarak anılır; yağ soğudukça sebzeye yedirilir, yemek dinlendikçe tadı oturur. Tencerede oda sıcaklığına inene kadar bekletin, sonra kapalı bir kaba alıp buzdolabına koyun. Servisten yarım saat önce çıkarırsanız tatlar daha belirgin hissedilir. Üzerine biraz çiğ zeytinyağı, limon dilimi ve dere otu eklemek yeterlidir.
Yemeği hemen ertesi gün yemek en güzelidir; buzdolabında kapalı kapta bir iki gün rahat bekler. Koku ya da görünümde bozulma fark ederseniz yemeyin. Sıcak havada yemeği oda sıcaklığında uzun süre bırakmayın.
Varyasyonlar ve sık yapılan hatalar
Aynı temel tarifi küçük dokunuşlarla değiştirebilirsiniz. Bir tutam kuru nane ya da bir yemek kaşığı kıyılmış dere otu yemeğe ferahlık verir. Pirinç yerine bulgur denemek isteyenler, miktarı aynı tutup suyu biraz artırabilir. Bezelye ve patates gibi eklemeler de uygundur ama pırasanın sade karakterini örtmemeye dikkat edin.
- Pırasayı fazla ezmek: Pişerken kaşıkla çok karıştırırsanız dağılır; tencereyi hafifçe sallamak yeter.
- Çok su koymak: Pırasa su bırakır; fazla su yemeği sulandırır.
- Yıkamamak: Kat aralarında kalan toprak yemeği bozar.
- Pirinci erken katmak: Pirinç, sebzenin üstünde ve karıştırılmadan pişince tane tane kalır.
Mevsim sebzeleriyle yapılan diğer soğuk yemekler için zeytinyağlı taze fasulye, zeytinyağlı karnabahar ve zeytinyağlı ıspanak tariflerimize göz atabilirsiniz.
Yanında ne gider?
Pırasayı yoğurtlu bir salata, peynir ve taze ekmekle sunabilirsiniz. Bulgur pilavı, kuru fasulye ya da bir kâse yoğurt, soğuk bir zeytinyağlıyla uyumludur. Yanına hafif zeytinli ya da peynirli bir şeyler eklemek de iyi bir fikirdir; zeytin salatası bunlardan biridir.
Çiğ katmak için. Pırasanın üstüne son anda gezdirilecek hafif acımsı bir yağ, tabağın aromasını tamamlar.
Erken hasat zeytinyağını inceleyinKendi mutfağınız için farklı boylarda yağlara zeytinyağları ve naturel sızma zeytinyağı kategorilerimizden bakabilirsiniz; Edremit merkezli zeytin ve zeytinyağı ürünleri sunuyoruz. Taş baskı bir yağı tercih ederseniz taş baskı soğuk sıkma zeytinyağı sofraya farklı bir karakter getirir.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Susanne Jutzeler, suju-foto tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Change C.C tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


