İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Tarifler

Turşu Nasıl Kurulur? Salamura ve Sirkeli Turşu Yöntemleri

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Turşu Nasıl Kurulur? Salamura ve Sirkeli Turşu Yöntemleri

Turşu nasıl yapılır diye soran biri çoğunlukla iki yoldan birini arıyordur: tuzlu suda mayalanan geleneksel salamura turşu ya da sirkeyle hızlıca hazırlanan sirkeli turşu. İkisi de birkaç malzemeyle evde kurulabilir ama tat, süre ve saklama farkları büyüktür. Bu rehberde iki yöntemi tuz oranları, kavanoz hazırlığı ve güvenlik notlarıyla adım adım anlatıyoruz.

Kısaca

Salamura turşuda sebze, yaklaşık yüzde 5-7 tuzlu suda oda sıcaklığında 1-3 hafta mayalanır. Sirkeli turşuda ise sebze sirke, su ve tuz karışımıyla birkaç gün içinde hazır olur. Temiz kavanoz, sebzenin tamamen sıvıda kalması ve doğru tuz oranı başarının üç şartıdır.

Salamura mı sirkeli mi? İki yöntemin farkı

Salamura turşuda asıl iş tuz ve zamanla görülür. Tuzlu suda sebzenin yüzeyindeki doğal laktik asit bakterileri çoğalır, ortamı yavaş yavaş ekşitir ve bildiğimiz ekşi tadı oluşturur. Sirkeli turşuda ekşilik doğrudan sirkeden gelir; mayalanma beklenmez, bu yüzden sonuç daha hızlı alınır ama tat daha düz ve keskin olur.

ÖlçütSalamura turşuSirkeli turşu
Ekşiliğin kaynağıMayalanma (laktik asit)Sirke
Hazır olma süresiYaklaşık 1-3 haftaYaklaşık 3-7 gün
TatYuvarlak, derin, hafif gazlıKeskin, net ekşi
SaklamaSerin yerde ya da buzdolabındaBuzdolabında daha güvenli
ZorlukSabır ve gözlem isterPratik, düşük risk

Hangi sebzenin hangi yöntemde daha iyi sonuç verdiği de değişir: salatalık, havuç, lahana ve karnabahar iki yöntemde de başarılıdır; kırmızı biber, soğan ve pancar çoğunlukla sirkeli yöntemle daha canlı kalır.

Turşu için malzeme ve doğru sebze seçimi

İyi turşu, iyi sebzeyle başlar. Taze, sert, lekesiz ve mümkünse hasattan sonra bir iki gün içinde kullanılan sebzeyi seçin. Yumuşamış ya da çürük lekeli sebze salamurada pul pul dağılır ve sıvıyı bulandırır. Salatalıkta kısa boylu, ince kabuklu, tohumu yeni oluşmuş çeşitler daha çıtır sonuç verir.

  • Tuz: İyotsuz, topaklanma önleyicisiz kaya tuzu ya da sofra tuzu. İyotlu ve katkılı tuz salamuranın bulanmasına yol açabilir. Tuzun seçimi için kaya tuzu ile turşu kurmak yazımıza bakabilirsiniz.
  • Su: Klorlu şebeke suyunu bir gece dinlendirin ya da kaynatıp soğutun.
  • Aroma: Dereotu, sarımsak, taze veya kuru nane, çemen otu, birkaç tane karabiber, defne yaprağı, acı biber.
  • Sirke (sirkeli yöntem için): Elma, üzüm ya da alıç gibi doğal fermantasyonla elde edilmiş sirkeler.
  • Kavanoz: Geniş ağızlı, kapaklı ve çatlaksız cam kavanoz.

Kaya tuzu için Çankırı kaya tuzu mutfakta sık tercih edilen seçeneklerden biridir; kaya tuzunun mutfaktaki kullanım alanları ve özellikleri için ayrıca kaya tuzu rehberimizi okuyabilirsiniz.

Salamura turşu nasıl kurulur?

Klasik salamura turşu için temel tuz oranı yaklaşık yüzde 5-7'dir; yani bir litre suya yaklaşık 50-70 gram tuz. Sebze çok sıcak havada kurulacaksa oran 7'ye yaklaştırılır; serin havada 5-6 yeterlidir. Çok az tuz mayalanmayı kontrolden çıkarıp turşuyu yumuşatır, çok fazla tuz ise mayalanmayı yavaşlatır ve turşuyu aşırı tuzlu yapar.

  1. Kavanozu hazırlayın. Kavanoz ve kapağı sıcak sabunlu suda yıkayıp iyice durulayın, ardından kaynar suyla haşlayın ya da bulaşık makinesinde sıcak programda yıkayın. Tamamen kurumasını bekleyin.
  2. Sebzeyi hazırlayın. Salatalığı bol suda yıkayıp uçlarını kesin; çiçek ucundaki kısım yumuşamaya neden olabilir. Havuç ve karnabahar için parçalara ayırın.
  3. Salamurayı karıştırın. Bir litre suya 60 gram tuz ekleyip tamamen eritin. Soğuk ya da ılık kullanın, sıcak dökmeyin.
  4. Yerleştirin. Dibe dereotu, sarımsak, karabiber ve defne koyun; sebzeleri sıkıca dizin. Salamurayı en az iki parmak üstüne kadar dökün.
  5. Batık tutun. Sebzelerin sıvıdan çıkmaması için temiz bir cam ağırlık ya da küçük bir tabak koyun. Hava ile temas eden sebze küf tutar.
  6. Bekletin. Kapağı gevşek kapatıp gölge, 18-22 derece civarında bir yerde bekletin. İlk günlerde köpürme ve bulanıklık normaldir. 1-3 hafta içinde tadarak karar verin.
  7. Buzdolabına alın. İstediğiniz ekşiliğe gelince kavanozu kapatıp buzdolabına koyun; mayalanma çok yavaşlar.

Sirkeli turşu nasıl yapılır?

Sirkeli yöntemde asıl denge, sirke ve su oranıdır. Başlangıç için bir ölçü sirkeye bir ölçü su ve litre başına yaklaşık 30-40 gram tuz uygundur. Daha ekşi sevenler sirke oranını artırır; yalnızca sirke kullanmak tadı çok sertleştirir. Ayrıca sebzenin kendi suyu karışımı seyrelttiğinden, kavanozu sıkıca doldurmak oranı korur.

  1. Karışımı kaynatın. Su, sirke ve tuzu bir tencerede bir taşım kaynatın; istenirse bir iki çay kaşığı şeker ekleyin. Kaynayan karışımı bir miktar ılıtın.
  2. Sebzeyi dizin. Hazır kavanoza sebzeyi, sarımsak, dereotu ve baharatla birlikte sıkıca yerleştirin.
  3. Dökün. Ilık karışımı sebzenin üstünü 1-2 cm geçecek şekilde dökün; hava kabarcıklarını ince bir çubukla çıkarın.
  4. Soğutun ve saklayın. Kavanozu oda sıcaklığında soğutup kapatın, 3-5 gün dolapta bekletin.

Sirke seçimi lezzeti belirler. Yumuşak ve meyvemsi bir tat için doğal elma sirkesi, daha dengeli ve hafif bir ekşilik için üzüm sirkesi, kırmızı soğan ya da pancar turşusunda ise alıç sirkesi uygun seçeneklerdir. Fark için sirke çeşitleri rehberimiz, kaliteli sirkeyi ayırt etmek için doğal sirke nasıl anlaşılır yazımız işinize yarar. Tüm seçenekleri doğal sirkeler kategorisinde görebilirsiniz.

Turşu nasıl yapılır
Fotoğraf: https://kaboompics.com/ · Pexels

Güvenlik notları: kavanoz, küf ve saklama

Kavanoz temizliği hayati önemdedir

Kavanozu ve kapağı mutlaka sıcak sabunlu suda yıkayın, kaynar suyla haşlayın ve kurutun. Çatlak ya da kenarı kırık kavanoz kullanmayın. Kapağın contası bozulmuşsa değiştirin. Mikroplar bulaşmış bir kavanoz tüm emeği boşa çıkarabilir.

  • Yüzeyde tüylü küf, kötü ya da çürük kokusu, ipliksi kıvam fark ederseniz turşuyu tüketmeyin, tamamını atın.
  • Sebze her zaman sıvının altında kalmalı; yüzeye çıkan parçalar küfün en sık girdiği noktadır.
  • Kapağı şişmiş, kabarmış ya da açıldığında fışkıran kavanozu tüketmeyin; atın.
  • Bebek, hamile ve bağışıklığı hassas kişiler için ev yapımı fermente ürünler konusunda hekiminize danışın.

Beyaz, ince, köpük gibi bir tabaka bazen mayalanma sırasında oluşur; bu çoğunlukla zararsız bir maya tabakasıdır ve temiz bir kaşıkla alınabilir. Ancak tüylü, renkli (yeşil, siyah, pembe) küf ayrı bir durumdur: bu durumda tüm kavanoz atılır.

Turşunun çıtır kalması ve tadı için ipuçları

Çıtırlığı korumanın birkaç basit yolu vardır. Salatalığı kullanmadan önce buzlu suda bir iki saat bekletmek dokuyu sıkılaştırır. Üzüm ya da meşe yaprağı eklemek, geleneksel ev yöntemlerinden biridir. Sebzeyi ısıya fazla maruz bırakmayın; sirkeli yöntemde sıcak karışımı sebzeyi pişirmeden, ılıtarak dökün.

Tuz oranı aynı zamanda lezzet dengesinin kaynağıdır. Fazla tuzlu çıkan turşu, kullanmadan önce suyla yıkanıp sıkılabilir. Eksik tuzlu turşu ise çabuk bozulur; bu yüzden ölçüyü gözle değil tartıyla yapın. Zeytin kurarken de benzer bir salamura mantığı geçerli; zeytin salamurası nasıl hazırlanır yazımızda tuz oranlarını zeytin için ayrıca anlattık.

Turşuyu nasıl servis eder, neyle yenir?

Turşu bir yemeğin yanında hem tat hem doku dengeler. Kuru fasulye ve pilavın yanında, kızartma ve börekle birlikte, kahvaltı tabağında ya da zeytinyağlı bir mezenin yanında sunulur. Sirkeli turşu zeytinyağlı ve yağlı yemeklerle iyi dengelenir. Zeytinyağlı yemeklerde ve salatalarda kullanabileceğiniz enginar sirkesinin yanında, sofraya kendi hazır turşunuzu koymanın ayrı bir keyfi olduğunu unutmayın.

Sirkeli turşu için. Turşu suyunuzu yumuşak ve meyvemsi yapmak istiyorsanız elma sirkesiyle başlayın.

Ehlizade Elma Sirkesi 500 ml

Turşu kurarken en sık yapılan hatalar

Birinci hata, sebzeyi sıvının dışında bırakmaktır. İkincisi, tuzu tartmadan göz kararı eklemektir; oran yaklaşık yüzde 5'in altına düştüğünde istenmeyen mayalanma ve yumuşama riski artar. Üçüncüsü, kavanozu doğrudan güneşe koymaktır; ısı, mayalanmayı kontrolden çıkarır ve kokuyu bozar. Dördüncüsü ise kavanozu çok erken buzdolabına koymaktır: salamura turşu en az bir hafta oda sıcaklığında kalmadan ekşimez.

Tarifin başlangıç ölçülerini bir kez deneyip not alın; tuz, sirke ve süre sizin sebzenize ve mutfağınıza göre ince ayar ister. İlk denemede küçük kavanozla başlayıp çalışan tarifi büyütmek en güvenli yoldur. Sofralık zeytin ve yöresel hazırlıklar için zeytinler kategorimize da göz atabilirsiniz.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Anastasia Shuraeva tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf https://kaboompics.com/ tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Turşu nasıl yapılır?
Turşu iki yolla yapılır: tuzlu suda mayalanan salamura ya da sirke, su ve tuz karışımıyla hazırlanan sirkeli yöntem. Sebzeyi yıkayıp kavanoza dizin, sıvıyı üstünü geçecek kadar dökün, sebzeyi batık tutun. Salamura birkaç hafta, sirkeli yöntem birkaç gün sürer.
Salamura turşuda tuz oranı ne olmalı?
Genel olarak yaklaşık yüzde 5-7 tuz kullanılır; yani bir litre suya yaklaşık 50-70 gram tuz. Sıcak havada oran yükseltilir, serinde düşürülür. Çok az tuz turşuyu yumuşatır, çok fazla tuz mayalanmayı yavaşlatıp turşuyu fazla tuzlu yapar.
Sirkeli turşuda sirke ve su oranı nasıl olmalı?
Başlangıç için bir ölçü sirkeye bir ölçü su ve litre başına yaklaşık 30-40 gram tuz uygundur. Daha ekşi sevenler sirke oranını artırabilir. Yalnızca sirke kullanmak tadı çok sertleştirdiği için su eklemek dengeyi sağlar.
Turşu kaç günde olur?
Sirkeli turşu genellikle 3-7 günde, salamura turşu ise sıcaklığa göre yaklaşık 1-3 haftada hazır olur. Tadarak karar vermek en doğrusudur. İstediğiniz ekşiliğe gelince kavanozu buzdolabına alırsanız mayalanma yavaşlar. Hava sıcaklığı ve sebze türü süreyi değiştirdiği için tarihten çok tada güvenin.
Turşu neden bulanık ya da köpüklü olur?
Salamura turşuda mayalanma sırasında bulanıklık ve hafif köpürme normaldir. Ancak tüylü, renkli küf, kötü koku veya ipliksi kıvam varsa turşu bozulmuştur ve tüketilmemelidir. Sebzenin sıvı altında kalması küf riskini azaltır. Beyaz ince maya tabakası zararsız olabilir, ancak renkli küf görürseniz tamamını atın.
Turşu kavanozu nasıl hazırlanır?
Kavanoz ve kapağı sıcak sabunlu suda yıkayıp iyice durulayın, kaynar suyla haşlayın veya bulaşık makinesinin sıcak programında yıkayın ve tamamen kurutun. Çatlak veya kenarı kırık kavanoz kullanmayın, bozulmuş kapak contasını değiştirin.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası