İçeriğe geç

2.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.

Doğal ürünler

Tane Kimyon Nedir? Mutfakta ve Çayda Kullanımı

Halil Esen Zeytincilik 6 dk okuma
Tane Kimyon Nedir? Mutfakta ve Çayda Kullanımı

Tane kimyon, kimyon bitkisinin kurutulmuş tohum biçimindeki meyvesidir ve mutfakta bütün ya da öğütülmüş halde kullanılır. Toprağımsı, hafif acımsı ve sıcak kokusuyla köfteden mercimek çorbasına, kuru baklagillerden kızartma patatese kadar uzanan geniş bir kullanım alanı vardır. Bu yazıda tane kimyonun ne olduğunu, ne zaman bütün tercih edileceğini ve nasıl saklanacağını anlatıyoruz.

Kısaca

Tane kimyon, kimyon bitkisinin kurutulmuş tohumlarıdır; kavrulup dövüldüğünde kokusu belirginleşir. Köfte, baklagil yemekleri ve çorbalarda az miktarda kullanılır; isteyenler demleyerek de içer. Hava almayan kapta, serin ve karanlık yerde saklandığında aromasını uzun süre korur.

Tane kimyon nedir, nasıl görünür?

Kimyon, maydanozgiller ailesinden tek yıllık bir bitkidir; aynı ailede maydanoz, kişniş, rezene ve anason da yer alır. Çiçekten sonra oluşan küçük, uzun, hafif kavisli ve boyuna çizgili meyveler kurutularak baharat olarak satılır. Renk açık kahveden yeşilimsi sarıya kadar değişir. Tohumların boyu bir santimin altındadır ve çoğunlukla ince tüycüklerle kaplıdır.

"Tane" ifadesi ürünün öğütülmemiş olduğunu gösterir. Öğütülmüş kimyonla kıyaslandığında tane kimyon kokusunu çok daha uzun süre korur, çünkü uçucu aromaların çoğu taneyi kırdığınız anda havaya karışır. Mağazamızdaki tane kimyon 160 gr ürünü bu nedenle evde taze dövülerek kullanılmaya uygundur.

Tadı ve kokusu nasıldır?

Kimyonun kokusu sıcak, topraksı ve hafif dumanımsıdır; ağızda hafif acı ve keskin bir iz bırakır. Bu karakter kızartmada ve et yemeklerinde öne çıkar. Bazı insanlar kokusunu çok baskın bulur, bu yüzden ilk denemede yarım çay kaşığıyla başlamak doğru olur.

Sık karıştırılan baharatları ayırmak da işe yarar:

  • Karakimyon (çörek otu): siyah, üçgenimsi tohumlardır; kimyonla ilgisi yoktur, simit ve çörek üstünde görülür.
  • Frenk kimyonu: daha koyu, daha ince ve hafif anasonlu bir aroması vardır; Orta Avrupa mutfağında lahana yemeklerinde kullanılır.
  • Anason: tatlımsı ve süt gibi bir kokuya sahiptir, kimyonla aynı aileden olmasına rağmen çok farklıdır.
  • Kişniş: narenciye kokulu, daha yuvarlak tanelidir; kimyonla birlikte sıkça kullanılır.

Mutfakta tane kimyon nasıl kullanılır?

Türk mutfağında kimyon en çok köfte ve kıyma yemeklerinde, ayrıca mercimek çorbasında, nohut ve kuru fasulyede, patates kızartmasında ve mantı harcında tanınır. Önerilen miktar çoğunlukla kıyma için yarım kilo başına bir çay kaşığı, çorbada ise dört kişilik tencere için yarım çay kaşığıdır; sevene göre artırılabilir.

Baklagil yemeklerinde kimyonu pişirmenin sonuna doğru eklemek, kokunun yemeğe yayılmasını sağlar. Kıymada ise yoğurma aşamasında karışıma girer. Yağlı kızartmalarda önce yağda çok kısa kavrulması aroması açar, ancak yanarsa acılaşır.

YemekTane mi, toz mu?Ne zaman eklenir?
Köfte, kıymaTaze dövülmüşYoğurma sırasında
Mercimek çorbasıTozPişmeye yakın ya da servis sırasında
Nohut, kuru fasulyeToz ya da hafif ezilmiş tanePişirmenin son 10 dakikası
Kızarmış patatesDövülmüşFırından çıkınca
Yoğurt, cacık, ayranTaze dövülmüş, çok azServis öncesi
Tane kimyon
Fotoğraf: https://kaboompics.com/ · Pexels

Tane kimyon nasıl kavrulur ve dövülür?

Bir baharat tavasında ya da kuru, ağır tabanlı küçük bir tavada orta ateşte kimyonu yağsız kavurmak, aromayı hemen belirginleştirir. Kokusu yükselip taneler bir ton koyulaştığında ocaktan almak yeter; genelde yarım dakika ile bir dakika arası sürer. Kavurma sırasında tavanın başından ayrılmayın, çünkü kimyon çabuk yanar.

  1. Tavayı ısıtın. Yağsız, kuru bir tavayı orta ateşte birkaç dakika ısıtın.
  2. Tanelere vakit verin. Bir yemek kaşığı kimyonu ekleyin, tavayı hafifçe sallayın.
  3. Kokuya bakın. Koku belirdiğinde ve taneler hafifçe sarardığında ocaktan alın.
  4. Hemen soğutun. Tabağa alıp açık havada soğumasını bekleyin; tavada kalırsa kavrulmaya devam eder.
  5. Dövün. Havanda ya da baharat öğütücüde ince, kaba ya da bütün bırakın; ihtiyacınız kadarını öğütmeyi tercih edin.

Hazır karışımlarla çalışıyorsanız baharat mix gibi çok amaçlı seçenekler, tane kimyonu tamamlayıcı olarak kullanmanıza izin verir. Farklı yemek türlerinde hangi karışımın uygun olduğunu baharat karışımları nasıl kullanılır yazısında topladık.

Kimyon çayı nasıl demlenir?

Kimyonun çay olarak içilmesi, özellikle Ege ve Anadolu mutfağında yerleşik bir gelenektir. Bir su bardağı kaynar suya yarım çay kaşığı tane kimyon eklenir, kapağı kapalı şekilde yaklaşık beş ila on dakika demlenir ve süzülerek içilir. Tadı bazılarına acımsı gelir; bir dilim limon ya da biraz bal eklemek yumuşatır. Bu uygulama, bir içecek ve sofra alışkanlığı olarak anlatılmaktadır; herhangi bir rahatsızlığın giderilmesi ya da önlenmesi anlamına gelmez.

Hekime danışın

Hamilelik, emzirme dönemi, düzenli ilaç kullanımı ya da süregelen bir sağlık durumu varsa bitki çaylarını sık ve yüksek miktarda içmeden önce hekiminize ya da eczacınıza danışın. Bebeklere bitki çayı vermeyin.

Ege sofralarında kimyon

Kuzey Ege'de kimyon, zeytinyağlı yemeklerden çok baklagil ve kıymalı yemeklerle özdeşleşir. Edremit Körfezi çevresindeki mutfaklarda mercimek köftesinden kuru fasulye piyazına kadar çeşitli tariflerde küçük bir dokunuş olarak kullanılır. Zeytinyağı ile birlikte kullanımı ayrıca güzeldir: bir kaşık naturel sızma yağın içinde kısa süre ısıtılan kimyon, nohut ve patates salatalarının üstüne dökülen sade bir aroma yağı gibi çalışır. Salata sosu fikirleri için zeytinyağlı salata sosu tarifleri yazısına bakabilirsiniz.

Et yemeklerinde bir adım öteye geçmek isterseniz et baharatı karışımı ile tane kimyonu birlikte kullanıp kıyma için kendi dengenizi bulabilirsiniz. Patates sevenler için patates baharatı karışımı hazır ve dengeli bir tercihtir; üzerine servis sırasında taze dövülmüş kimyon eklemek tadı canlandırır.

Tane kimyon nasıl saklanır?

Baharatların en büyük düşmanı ışık, nem ve havadır. Tane kimyonu ağzı sıkı kapanan cam ya da metal bir kapta, ocağın ve fırının yakınından uzak, serin bir dolapta saklayın. Kapağı her kullanımdan sonra kapatmak aromanın uzun süre korunmasını sağlar. Nemli kaşıkla içine uzanmayın, çünkü bir damla nem bile topaklanmaya ve küf riskine yol açabilir.

  • Satın alırken ambalajdaki son tüketim tarihine bakın.
  • Öğütülmüş kimyon, bütün taneye göre daha hızlı soluklaşır; bu yüzden bütün alıp ihtiyaç kadarını öğütmek akıllıcadır.
  • Kavrulmuş kimyonu tek seferde çok miktarda hazırlamayın; birkaç gün içinde tüketilecek kadarını kavurun.
  • Nemin yoğun olduğu mutfaklarda aynı kavanozu hiç buzdolabına koymayın; soğuktan çıkınca terleme yapar.

Satın alırken nelere bakılır?

İyi bir tane kimyon, ambalajı açtığınızda belirgin ve temiz bir koku verir; kokusuz, tozlu ya da içinde çöp ve sap parçaları görülen ürün tercih edilmemelidir. Taneler birbirine yakın boyda, kuru ve rengi homojen olmalıdır. Rengi çok soluk ya da kokusu bayat gelen tohum uzun süre rafta kalmış demektir. Küçük paketlerle başlamak, bir baharatı bitirmeden eskitme riskini azaltır; ailede kimyonu sık kullanıyorsanız ayda bir yeniden almak koku açısından daha verimli olur.

Tuz ve kimyon dengesi

Kimyonlu yemeklerde tuzun cinsi de sonucu etkiler. Kaba, saf tuz kıymada ve baklagillerde dengeli bir lezzet verir; kimyonla birlikte kullanıldığında kokunun öne çıkmasına yardımcı olur. Seçenek aradığınızda Çankırı kaya tuzu, kaya tuzunun mutfaktaki kullanımını anlatan kaya tuzu nedir, nasıl kullanılır yazısıyla birlikte düşünülebilir.

Tane kimyonu evde taze dövün. Köfte, çorba ve baklagil yemeklerinde aroma farkını ilk kullanımda görürsünüz.

Tane kimyon 160 gr

Tane kimyon, küçük bir dokunuşla mutfakta büyük fark yaratan baharatlardan biridir. Sofranıza renk katacak başka seçenekleri baharatlar kategorisinde, yöresel lezzetleri ise doğal ürünler sayfasında bulabilirsiniz. Tarhana çorbasına ya da mantı harcına yeni bir koku katmak isterseniz tarhana nasıl yapılır yazımıza da bakabilirsiniz.

Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı S R B S C A P E tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf https://kaboompics.com/ tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.

Merak edilenler

Sık sorulan sorular

Tane kimyon nedir?
Tane kimyon, maydanozgiller ailesinden kimyon bitkisinin kurutulmuş tohumlarıdır. Öğütülmemiş halde satılır ve ihtiyaç anında dövülerek kullanıldığında kokusu daha uzun süre korunur. Köfte, çorba ve baklagil yemeklerinde yaygın kullanılır.
Tane kimyon ile toz kimyon arasındaki fark nedir?
Fark öğütmededir. Toz kimyon hazır öğütüldüğü için aroması hızlı uçar; tane kimyon ise kullanmadan önce dövüldüğünde daha taze ve belirgin koku verir. Saklama süresi bütün tanede genellikle daha uzundur.
Kimyon çayı nasıl demlenir?
Bir su bardağı kaynar suya yarım çay kaşığı tane kimyon eklenir, kapağı kapalı şekilde beş ila on dakika demlenip süzülür. İsteğe göre limon ya da bal eklenir. Bu bir sofra içeceği olarak anlatılır; hamileler ve ilaç kullananlar önce hekime danışmalıdır.
Kimyon kavrulmalı mı?
Zorunlu değildir ama kavurmak aromayı belirginleştirir. Kuru tavada orta ateşte yarım ile bir dakika, kokusu çıkana kadar kavurup hemen soğutmak yeterlidir. Yanarsa acılaşır, bu yüzden tavanın başından ayrılmayın.
Tane kimyon nasıl saklanır?
Ağzı sıkı kapanan cam ya da metal kapta, ışıktan, nemden ve ocak çevresindeki ısıdan uzakta saklayın. Bütün tane toza göre daha uzun süre dayanır. Kavanoza nemli kaşıkla girmeyin; topaklanma ve küf riskine yol açar.
Kimyonla karakimyon aynı şey mi?
Hayır. Kimyon sıcak ve toprağımsı kokulu açık kahverengi tohumlardır; karakimyon ise çörek otunun halk arasındaki adıdır ve siyah, üçgenimsi tohumları vardır. Kullanımları ve tatları farklıdır, birbirinin yerine konmamalıdır.
Halil Esen Zeytincilik

Kaz Dağları’nın eteğinde, Zeytinli’de zeytin ve zeytinyağı üretiyoruz.

Hikâyemiz

Yazıdan sofraya

Bu yazıyla birlikte

Çerez tercihleriniz

Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezlerin yanı sıra; yalnızca izin vermeniz hâlinde analiz ve pazarlama amaçlı çerezler kullanıyoruz. İstediğiniz zaman tercihlerinizi değiştirebilirsiniz. Çerez Politikası