Ceviz Reçeli Nasıl Yapılır? Yeşil Ceviz Reçeli Tarifi
Ceviz reçeli, sert kabuğa dönüşmeden önce toplanan yeşil cevizin şurupta yumuşatılmasıyla elde edilen, Anadolu mutfağının en emek isteyen tatlılarından biridir. Bu yazıda yeşil ceviz reçeli geleneksel olarak nasıl yapılır, bekletme ve haşlama aşamaları neden gereklidir, eller ve tezgâh neden lekelenir, bunları tek tek anlatıyoruz.
Yeşil ceviz delinir, günlerce suda bekletilerek acılığı alınır, haşlanır ve şekerli şurupta kıvam alana dek pişirilir. Süreç tarife göre birkaç gün sürer; eldiven kullanmak şarttır, çünkü yeşil kabuğun lekesi günlerce çıkmaz.
Yeşil ceviz reçeli nedir?
Yaz başında, içi henüz süt kıvamında ve çekirdeği oluşmamış cevizler yeşil kabuğuyla birlikte toplanır. Bu aşamada ceviz bir bıçakla kolayca kesilecek kadar yumuşaktır. Reçelde kullanılan bütün meyvedir; içi dışı ayrılmaz. Sonuç, koyu kahverengi ya da siyaha yakın, hafif aromatik, şurubu yoğun bir tatlıdır ve yanındaki kaşar, tulum ya da kaymakla iyi gider.
Genel reçel mantığını hatırlamak isterseniz reçel nasıl yapılır rehberi şeker, kıvam ve kavanoz hazırlığını açıklıyor; ceviz reçeli bu mantığın daha uzun ve bekletmeli bir versiyonudur.
Malzeme ve ekipman
Aşağıdaki miktarlar, orta büyüklükte bir tencere için yaklaşık ve tarife göre değişebilir. Her aile kendi oranını kullanır; önemli olan şekerin cevizden az olmamasıdır.
- 1 kg yeşil ceviz (kabuğu henüz sertleşmemiş, iğne ya da bıçakla rahat delinen)
- Yaklaşık 1-1,2 kg toz şeker
- Yaklaşık 3-4 su bardağı su (şurup için)
- Yarım limonun suyu
- İsteğe bağlı: 2-3 karanfil ya da bir çubuk tarçın
- Sönmüş kireç veya tuz ve bol soğuk su (bekletme için, tarife göre)
Ekipman olarak paslanmaz çelik ya da emaye bir tencere, tahta kaşık, ince uçlu bir şiş ve lastik eldiven gerekir. Alüminyum tencere yeşil cevizle reaksiyona girip rengi bozabilir; bu yüzden tercih edilmez.
Doğru cevizi nasıl seçersiniz?
Dalından yeni kopmuş, tüysüz ve parlak yeşil kabuklu cevizler tercih edilir. Kabuğu bastırdığınızda içeriden sulu bir kıvam hissetmeniz, kesince içinde henüz sertleşmiş bir kabuk ya da dolu bir çekirdek görmemeniz gerekir. Cevizin toplanma zamanı yöreye ve yılın seyrine göre haziran ile temmuz arasında değişir; bu nedenle takvim yerine cevizi kesip denemek daha güvenilirdir. Zedelenmiş ya da lekeli taneleri ayırın, çünkü bekletme suyunda bozulup diğerlerinin tadına geçebilirler. Toplandıktan sonra cevizi uzun süre beklemeden işleme almak, rengin ve aromanın korunmasına yardım eder.
Verim, cevizin boyutuna ve şurup oranına göre değişir. Küçük miktarla başlayıp süreyi tanımak, ilk denemeler için iyi bir yoldur.
Leke uyarısı: eldiven mutlaka takılmalı
Yeşil ceviz kabuğundaki doğal boya, cilde temas edince kahverengi bir leke bırakır ve bu leke yıkamayla hemen çıkmaz; günlerce, hatta haftalarca kalabilir. Cevizi ayıklarken ve delerken kalın lastik eldiven takın, önlük giyin, tezgâhı eski bir gazete ya da naylonla örtün. Tahta kesme tahtası lekelenebilir.
Pişirme sırasında şurup sıçraması da lekeleyici olabilir; açık renk giysilerden kaçının. Çocukları ve evcil hayvanları ceviz ayıklama bölgesinden uzak tutun.
Cevizi hazırlama ve bekletme
Hazırlık, reçelin asıl işidir. Bu aşamada cevizin acılığı ve sert tadı yavaş yavaş uzaklaşır. Süreler ceviz boyuna, olgunluğuna ve aile tarifine göre değiştiği için aşağıdaki değerleri yaklaşık olarak düşünün.
| Aşama | İşlem | Yaklaşık süre |
|---|---|---|
| Temizlik ve delme | Sap ve çiçek ucu kesilir, her ceviz birkaç yerinden şişle delinir | Birkaç saat |
| Soğuk suda bekletme | Cevizler bol suda tutulur, suyu günde bir iki kez değiştirilir | Yaklaşık 5-10 gün, tarife göre |
| Haşlama | Temiz suda yumuşayana dek kaynatılır, süzülür | Yaklaşık 15-30 dakika |
| Şurupta pişirme | Şekerli şurupta kısık ateşte kıvam alınır | Yaklaşık 1-2 saat, gün aşırı iki aşamada olabilir |
| Dinlendirme | Kavanoza almadan önce şurupla birlikte beklenir | Bir gece |
Bazı yörelerde cevizler bekletme suyuna sönmüş kireç eklenerek bekletilir; bu yöntemde cevizin dışı sertleşir ve şurupta dağılmaz. Kireç kullanılacaksa mutlaka bol suyla defalarca durulanmalıdır. Kireç ve benzeri maddelerle çalışırken eldiven ve göz koruması kullanın. Emin değilseniz, kireçsiz yöntemle ve sade su değişimiyle ilerleyin.

Ceviz reçeli adım adım nasıl yapılır?
- Cevizleri ayıklayın. Eldivenlerle sap ve ucunu temizleyin; çok büyümüş, içi kabuklanmış cevizi ayırın. Bıçak rahat girmiyorsa o ceviz reçele uygun değildir.
- Delip bekletin. Her cevizi şişle birkaç yerden deldikten sonra tencereye alın, üzerini geçecek kadar soğuk su ekleyin. Suyu her gün en az bir kez değiştirin; su renk vermeyi bırakana kadar bekletme sürer.
- Haşlayın. Süzülen cevizleri temiz suda yumuşayana dek haşlayın. Şiş içine rahat girdiğinde ceviz hazırdır. Haşlama suyunu dökün.
- Şurubu hazırlayın. Şekeri suda eritin, kısık ateşte bir kaynama verin ve köpüğünü alın.
- Pişirin. Cevizleri şuruba ekleyip kısık ateşte yavaşça pişirin. Zaman zaman tencereyi sallayın, kaşığı çok karıştırıp cevizi ezmeyin. Şurup akıcı ama yapışkan olduğunda ocağı kapatıp bir gece dinlendirin.
- Tamamlayın. Ertesi gün tekrar kısa süre kaynatıp limon suyunu ekleyin, istenirse karanfil ve tarçını kavanoza yerleştirin. Sıcak cevizleri ve şurubu temiz, kurulanmış kavanozlara paylaştırın.
Kavanozun sterilizasyonu için kavanoz ve kapakları kaynar suda yıkayıp tamamen kurutun. Sıcak kavanozu ıslak bir bezle tutmayın, bardak çatlayabilir. Kaynayan şurup ciddi yanık yapar; tencereyi taşırken eldiven ve sağlam bir kavrama kullanın.
Sık yapılan hatalar
- Sert ceviz kullanmak. Kabuk sertleşmişse ceviz reçelde lastik gibi kalır; toplama zamanını kaçırmayın.
- Bekletmeyi kısa tutmak. Acılık ve buruk tat bu aşamada gider; atlanırsa reçel buruk kalır.
- Yüksek ateşte pişirmek. Şurup hızla koyulaşır ama ceviz içine işlemez, dışı sertleşir.
- Fazla karıştırmak. Haşlanmış ceviz kırılgandır; tencereyi sallamak karıştırmaktan daha güvenlidir.
- Nemli kavanoz. Kavanozdaki su damlaları küf riskini artırır.
Şurubun fazla sulu kalması çoğunlukla pişirmenin erken bitmesinden kaynaklanır; şurubu bir tabağa damlatın, damla yayılmayıp topluca kalıyorsa kıvam tamamdır. Kıvamı saklama süresiyle birlikte reçel saklama ve raf ömrü yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Ceviz reçeli nasıl servis edilir?
Geleneksel sunumda her kişiye bir iki ceviz ve bir kaşık şurup ikram edilir; yanında bir bardak çay ya da Türk kahvesi bulunur. Kahvaltıda taze kaşar ya da kaymakla sevilir. Tuzlu peynirlerle, özellikle tulum peyniri ile eşleşmesi hoş bir tatlı-tuzlu karşıtlık yaratır. Sofra düzeni için zeytin ve peynir tabağı yazısındaki eşleşme fikirleri işinize yarayabilir.
Dondurma, sütlaç ve irmik tatlısının yanında küçük bir ceviz de güzel durur. Şurubu kurutulmuş meyveli kekin üzerine gezdirmek de mümkündür.
Yapmaya vaktiniz yoksa. Hazır ceviz reçelini kavanozda deneyebilirsiniz.
Ceviz reçelini inceleyinSaklama ve yöresel reçel seçenekleri
Hazırlanan reçel kapağı sıkı kapatılmış kavanozda serin ve karanlık yerde bekler. Açıldıktan sonra buzdolabında saklayıp temiz kaşıkla alın. Yüzeyde küf görürseniz reçeli tüketmeyin; kaşıkla küf kısmını almak yeterli değildir.
Ceviz reçelinin yanı sıra cevizli incir reçeli, damla sakızı reçeli ve zeytin reçeli gibi yöresel seçenekler de sofranızı çeşitlendirir. Evde yapılacak başka bir örnek için incir reçeli tarifi, genel çeşitler için reçel çeşitleri ve kullanım alanları yazılarına bakın.
Tüm reçel seçeneklerini reçeller, geleneksel lezzetleri ise yöresel ürünler kategorisinde bulabilirsiniz. Ceviz reçeli sabır ister; tezgâhı ve ellerinizi koruyup süreleri tarifinize göre ayarlarsanız, kavanozda zarif ve yoğun bir yöresel tat elde edersiniz.
Görsel kaynakları: Kapak fotoğrafı Ylanite Koppens tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır. Yazı içi fotoğraf Engin Akyurt tarafından çekilmiştir, Pexels lisansıyla kullanılmıştır.
Merak edilenler


